Tirana, kryeqyteti i krishterimit - Arkeologji

×
Albanian Forums, Zerion Zeri yt Zeri Info, Forumi Shqiptar Al Virtual, Diskutime, Biseda, Chat Njofje, Informatika, Teknologjia, Gazeta Tema, Gazetat Shqiptare, Bota Sot, www Channel Albania, Telegrafi Kosovo, Ballkani Web, Gazeta Lajme shqip, Lajmet e Fundit Shqiperia Kosova, Dita, Panorama, Kryeartikull, Faqja Kryesore, Video Shqip, Muzike Shqipe, Njoftime, Lajmerime, Temat Online, Gazetat, Kosovare, Shtypi Ditor, Sporti Shqiptar, Dashuria, Pyetje Pergjigje, Keshilla, Ndihme, Webmaster Shqiptar, Familja, Shqiptaria, Muzika, Receta Gatimi, Imazhe, Vipat-shqiptar, Aktualiteti
Media Sociale
Mesazhe Private
Shqiptaret duke lexuar tema interesante dhe te ndryshme
Tema re

Tirana, kryeqyteti i krishterimit

Tirana, kryeqyteti i krishterimit

· 12 · 2846

ne: 08-10-2004, 13:16:00
Arkeologet zbulojne kisha te shek. XIII-XIV

Kane mjaftuar thjesht disa dite kerkime te percipta per te zbuluar pa u lodhur shume nje numer te madh kishash brenda nje siperfaqeje te vogel te disa prej fshatrave te Tiranes. Arkeologu Skender Mucaj, shpreh bindjen se kryeqyteti dikur ka qene qendra e krishterimit ne Shqiperi dhe i mbushur me nje numer te madh kishash katolike. E gjitha kjo ndodhte ne shek.XIII, kur Tirana dhe rrethinat e saj kishin nje mori kishash, te cilat po zbulohen tani me rikthimin e vemendjes se arkeologjise kundrejt zones rrotull metropolit shqiptar, qe sipas Mucaj ka nje numer te konsiderueshem kishash per t'u nxjerre ne siperfaqe dhe per te saktesuar me tej historine e kultit dhe tradites ne periudhen e antikitetit te vone ne Shqiperi. Tirana vazhdon te ngelet nje nga zonat me pak te rrahura prej ekspeditave kerkimore arkeologjike, keshtu qe dhe zbulimet interesante qe priten te kryhen nuk do te kalojne pa bere zhurme mbi te kaluaren e dikurshme te qytetit.
« Editimi i fundit: 22-12-2004, 02:19:30 nga Gjumashi »

  • Postime: 28589
  • Karma: +48/-5
  • Gjinia: Mashkull

#1 ne: 09-10-2004, 00:16:13
Shqiptaret nuk kane lindur me Krishterimin, por shume kohe me pare, pra nuk mund te quhet Krishterimi feja jone e pare.
Duhet te shohim gjerat qe na bashkojne, te shohim problemet per t'i zgjidhur. Feja eshte e vetjma gje qe se kemi pasur dhe se kemi problem, keshtu qe nuk kemi pse ta bejme artificialisht si nje problem tonin. Si problem fene (te) na e kane servirur vetem te huajt, qe nuk na kane dashur te miren

  • Postime: 845
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Femer

#2 ne: 09-10-2004, 11:39:21
C`fare gezimi shprehin zbulimet e qendrave te tilla?
Mbase ne kohen osmane perdorej thika, shigjeta,shpata, zifti dhe ca topa te shtrember, ne kohet e sotme mjetet jane moderne, armatime te renda nga me te larmishme dhe mbushet berthamore,  ne kohen e krishterimit ka pas thika po e po , litaret, derrasat, gozhdet e cekici.
Te perbashket; kane perdorur djegiet e njerzeve dhe banesave dmth.  terror i mirefillte..
Mundohuni ti gjeni keto mjete te perdorura ne vendin tone nga krishterimi. Atehere do te kuptoni sa dhune eshte perdorur edhe ne perhapjen e kesaj feje.
Me gezojne vetem qendrat ilire shume me te lashta dhe kultura e paster e tyre e zhvilluar  shume heret se sa hyrja e dhunshme e feve ne vendin tone.
Nuk eshte gezim zbulimi i vendeve te tilla ne vendin tone, por hidherim...per te kuptuar realitetin.

  • Postime: 749
  • Karma: +0/-0

#3 ne: 09-10-2004, 12:58:03
Dallendyshe. Hera e dyte qe te kap ose per 'blasfemi' kulturore ndaj historise se kombit shqiptar edhe fese se tij,ose verberi qesharake nga urrejtja ndaj fese kristiane ,sidomos mbasi ke shkruajtur tekstualisht keshtu :-''Mundohuni ti gjeni keto mjete te perdorura ne vendin tone nga krishterimi. Atehere do te kuptoni sa dhune eshte perdorur edhe ne perhapjen e kesaj feje''.


Shqiptaro-Arbero-Iliret e nderuar zonjushe perpara se te konvertoheshin ne kristiane kane qene pagane,pra i besonin Papagallit e Vetetimes,pra nuk kishin Fe. Ky eshte nje fakt historik e nuk ja vlen te zgjatem.

Me pas iliret perqafuan fene kristiane.

Me jep te lutem nje fakt historik qe iliret jane konventuar me dhune ne kristiane,por pasi te them une se historikisht iliret kane perqafuar kristianizmin me pare se romaket nga te cilet ishin te pushtuar. Kjo vertetohet edhe gjeografikisht,duke qene se ballkani ,keshtu si per gallate i bie qe te jete me afer lindjes se mesme prej nga erdhi edhe kristianizmi sesa gadishulli italik ku ndodhej edhe ndodhet akoma edhe sot Roma,pra gjeografikisht common sens.

Po ashtu historikisht dime se celulat e para kristiane ne te gjithe ballkanin edhe boten europiane-pagane te asaj kohe jane formuar ne Durres ne shekullin e pare pas Krishtit,  kur si per te cuditur pak ty une tani,vete Roma e perqafoi fene kristiane zyrtarisht vetem ne vitin 312 nga perandori Kostandini i Madh me origjine Ilire.

Kristianizmi nuk erdhi me force nga pushtuesi i kohes,Roma,por sa per te ta rifreskuar edhe nje fakt tjeter, qe, kristianet ilire ashtu edhe si kristianet e tjere te asaj periudhe i hidheshin egersirave ne Koloseumin e Romes per spektakel, per te kenaqur Cezaret pagane romake. Pra u ushtrua dhune e terror per ta shkulur kristianizmin nga Iliria  nga pushtuesi romak e jo per ta imponuar sic mu duk se u shprehe ti me lart (duke pretenduar se po Pergjitheson,ne emer te pushtueve qe na kane imponuar fene ..)

Per te vazhduar me pas me kronologjine historike te arbero-shqiptareve, e, edhe se perse ti flet me kaq urrejtje per ato kisha te vjetra mesjetare te kohes Pre-Skenderbej'iane qe po zbulohen  ne zonen e Tiranes, une nuk ka pse te prononcohem,sepse jane fragmente historike qe mesohen qe ne fillore ku i shpjegohet yllkave e fatosave se sa madhore ishte figura e Gjergj Kastriotit.Ti nonsensin tend ne kete drejtim ja ke deklaruar forumit me kohe duke perdorur cinizmin e duke tentuar te shtremberosh edhe ate fat ironik te historise te kombit tone.

Per te mos dalur me nga tema,thjesht dua te them se rendesia e zbulimit te atyre kishave te vjetra kristiane per te cilat po flitet ne kete teme nuk qendron ne lekundjen e ekuilibrit fetar qe ekziston tashme ne tokat Shqiptare, por thjesht si vepra te nje te kaluere te popullit shqiptar me rendesi historike e kulturore te pamohueshme.
« Editimi i fundit: 09-10-2004, 13:42:49 nga London-Tironc »

  • Postime: 36
  • Karma: +0/-0

#4 ne: 09-10-2004, 15:39:12
Tirona nuk eshte dhe ne asnje menyre nuk mund te quhet kryeqyteti i krishterimit.
Keto jane teza te fallsifikuara ne menyre qe te sjellin ne drite motivet e vete autorit i cili e shtremberon artikullin sipas qellimit te deshires se tij.
Autori medoesmos duhet te jete i krishtere dhe nuk perjashtohet mundesia e tij te qenit ndoshta nga jugu se fundja fudnit shumica e krishtereve te Tirones nga jugu vijne me perjashtim te malesoreve.
Shqiperia e mesme nuk ka katolike por ka nje perqindje te vogel vllahesh qe jane zhvendosur aty gjate shekujve.
Tirona vete si qytet u krijua nga nje myslimon , Sulejman Pashe Bargjini i cili ja bleu token nje pronari te zones dhe ndertoi aty xhamine dhe nje treg te vogel plus disa shtepia perreth dhe ishte bejleri i zones ,  dmth tip Donald Trumpi i lashtesise.
Tirona e Babe Qamilit ishte kryeqendra myslimone ne kohen e turkut.Turqit e rinj aty e kishin bazen ne Shqiperi.
Nese flasim per zonat e rrethit te Tiranes se ku jane gjetur keto mbetje arkeologjike atehere kjo eshte dicka teresisht tjeter.
Por nese flasim per qytetin e sotem te Tiranes , eshte e gabuar te thuhet Tirana si emer i plote pasi territori i saj nuk dihej sa shtrihej ne kohen e hershme ku hartat ndertoheshin ne baze te sanxhaqeve me ndarje qe e percaktonin jo qarte perkatesine gjeogafike te nje zone.
Tirona e cila eshte nje qytet qe ka pasur gjithmone rendesi te vecante administrative ne Shqiperine e Mesme dhe e cila mori vrull akoma me teper me emertimin kryeqytet , eshte nje qytet relativisht i ri , jo shume i vjeter.
Historia e saj fillon qe nga mesi i shekullit te 15-te.
Ne kete kohe turku e kishte zaptuar Arberine dhe e kishte vene vulen e tij prej kohesh.
Dmth vete Tirana u krijua si qytet ne periudhen islamike osmane.
Kristianizmi ne kete zone nuk ka ekzistuar te pakten deri ne periudhen romake.
Romaket e pushtuan Ilirine e Teutes dhe imponuan kulturen dhe traditen e tyre ne kete zone duke asimiluar ne te njejten kohe popullaten vendase.
Kristianizmi ne token ilire erdhi si pasoje e ketij pushtimi.
Nuk ka fakte konkrete nese konvertimi ne kristianizem u be nga deshira e popullit apo ju imponua atij por megjithate fakti qe ne u pushtuam nga nje i huaj deshmon per mua qe kristianizmi na u imponua.
Katoliket shqiptare te sotem mbajne si tradite dhe kulture te tyre pikerisht kete fe qe ju imponua te pareve te tyre.
Kete fe e sjellur nga pushtuesit romake ata e pershendesin dhe e mbartin si kulture te tyren
E njejta gje ndodhi edhe gjate periudhes osmane.
Pra , shohim pak dallim midis myslimaneve dhe te krishtereve ne vendin tone dhe perkatesite fetare qe ato gezojne.
Ca dallimi ka nje krishte nga nje mysliman shqiptar?
Te dy shoqerite konvertuan ne fene e pushtuesit.
Prandaj, do ishte e gabuar te mendohej qe Skenderbeu na qenka heroi kristian kombetar pasi edhe atij feja ju imponua ose paraardhesve te tij ju imponua feja nga pushtuesit e kohes.
Dmth edhe ai bashke me paraardhesit e tij ishin dhe ngelen viktima te ketyre pushtimeve si ne pasardhesit e tyre sot.

Hajt me te mira :lalala
 

  • Postime: 749
  • Karma: +0/-0

#5 ne: 09-10-2004, 16:16:29
Tirona e Babe Qamilit ishte kryeqendra myslimone ne kohen e turkut.Turqit e rinj aty e kishin bazen ne Shqiperi.
Nese flasim per zonat e rrethit te Tiranes se ku jane gjetur keto mbetje arkeologjike atehere kjo eshte dicka teresisht tjeter.

'''''''Kristianizmi ne kete zone nuk ka ekzistuar te pakten deri ne periudhen romake.
Romaket e pushtuan Ilirine e Teutes dhe imponuan kulturen dhe traditen e tyre ne kete zone duke asimiluar ne te njejten kohe popullaten vendase.
Kristianizmi ne token ilire erdhi si pasoje e ketij pushtimi.
Nuk ka fakte konkrete nese konvertimi ne kristianizem u be nga deshira e popullit apo ju imponua atij por megjithate fakti qe ne u pushtuam nga nje i huaj deshmon per mua qe kristianizmi na u imponua.''''''
 



Ne Shqiperi, Krishterimi eshte apostolik,dm.th ai  eshte percjelle tek iliret direkt nga goja e vete apostujve te Jezu Krishtit dhe filloi te perhapej ne Iliri qe ne shek. I te e.s si fe ilegale.Apostulli Pal rreth vitit 57 shkruan â€Å“Keshtu prej Jerusalemit e perqark e deri ne Iliri kam kryer sherbimin e ngjalljes se Krishtit, duke u perpjekur te ungjillizoj atje ku nuk ishte i njohur emri i Krishtit”..Pervec Palit ne trevate IIire kane predikuar edhe shume shenjtore te tjere dhe prej ketej kane kaluar ne hapesiren ballkanike nepermjet rruges Egnatia duke hyre ne Durres(Dyrrachium)per te kaluar ne lindje.Dokumente thone se ne Durres, ne vitin 58 ka patur 60 familje te krishtera.
Ne Iliri nisin aktivitetin peshkopet me te hershem te krishtere, duke filluar me peshkopin Qesar te Durresit ne vitin 70 e me pas, Shen Astin ne vitin 98. Shen Asti u denua me vdekje ne vitin 116, nga perandori Trajan dhe sundimtari vendas, Agrikoli, pasi ne kete kohe Krijsterimi ishte ilegal dhe denohej nga Roma.
Qendrat e para te krishtera te themeluara nga veprimtaria predikuese e apostujve dhe perkrahesve te tyre ilire nga shekulli I deri ne shekullin e IV(kur krishterimi u be fe zyrtare) vertetohen neper qytete si Durresi, Butrinti, Onhezmi (Saranda), Jerikoja, Vlora, Apolonia, Amantia, Bylisi (Balshi), Antipatrea (Berati), Skampis (Elbasani), Scodra, Albanopolis, Lyhnidi (Ohri) etj.
Nder mozaike e ne ndertime te vjetra kishash, si ne Shen Kollin e Kurjanit ne Fier, ne baziliken e Ballshit, etj jane ruajtur simbole paleokristiane enigmatike sic jane ato te bimeve me gjethe ne forme zemre (shiko mozaiket e Butrintit e gjetke), figura e kryqit ne mozaiket e Sarandes, figura e peshkut ne gdhendjet e Ballshit apo ne mozaike te tille si ai i Linit ne Pogradec e gjetke.
Keto deshmojne se Iliria u be qe ne fillim nje nga trevat kryesore te perhapjes se fese se krishtere per vete lashtesine dhe shtrirjen e madhe te popullisise se saj, zhvillimin e madh urban me kryeqendra te tilla si Durresi, Apollonia,Shkodra etj; dhe poziten gjeopolitike mjaft te favoreshme duke u qene nje korridor natyral ndermjet lindjes dhe perendimit , per transmetuar vlerat morale te krishterimit. Vetem Ne shek. IV pas J.K. Krishterimi u shpall fe shteterore nga perandori Konstandin ,u kodifikua ne Bibel dhe u krijuan institucionet e tij : kishat dhe manastiret dhe njekohesisht hierarkia e tij : peshkopet, kryepeshkopet, abatet dhe dioqezat e tyre me qender ne Rome.
« Editimi i fundit: 22-12-2004, 02:21:10 nga Gjumashi »

  • Postime: 36
  • Karma: +0/-0

#6 ne: 09-10-2004, 16:35:03
Eshte e vertete qe territori ilir pershkohej nga 2 rruget kryesore te Anticitetit , Rruga e Madhe dhe ajo Egnatia.
Eshte gjithashtu e vertete qe territori ilir shtrihej gjate nga veriu i gadishullit ballkanik e perdundonte deri poshte ne jug te tij , aty ku ndodhet sot zona e Mallakastres.
Kishat dhe sidomos objektet arkeologjke fetare qe shoqerohen me to , vijne si burim i lashtesise romako-bizantine.
Per to po flasim fundja fundit pasi keto jane te vetme deshmi konkrete te nje civilizimi kristian ne kete territor.
Apostojte e Jezu Krishtit arriten edhe ne Antarktide ose ndoshta edhe ne xhunglat me te thella te Afrikes Lindore dhe ndoshta patem ndikim edhe ne Ameriken Latine shume kohe para pushtimit Konkuistatorian.
Eshte e gabuar te mendohet ose te supozohet se keto apostoj te Jezu Krishtit e sollen kristianizmin ne kete zone pasi nese vertet bazohemi nga kjo atehre perse edhe pas ardhjes se ketyre apostojve , shoqeria pagane ilire mbeti e njejta.
Aty- ketu ka patur raste qe ndonje fis u konvertua apo u pagezua me kete fe por a nuk ishte pikerisht pushtimi romak shkaku i lindjes se Krishterimit ne shoqerine e popujve dhe fiseve ilire?
Kishat e sotme bizantine jane prodhim i perandorive pushtuese te cilet ne si popull ose pasardhes se popullit te kesaj zone ju nenshtruam.
Kultura kristiane ne shoqerine ilire nuk u ndikua aspak nga keta apostoj qe hipnin ne gomere apo ndoshta edhe ne kuaj me te vegjel pasi numri i gomereve mund te ishte i kufizuar.
Kristianizmi ne token ilire erdhi indirekt dhe pati si influence te vetme pushtimin romak.

  • Postime: 845
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Femer

#7 ne: 09-10-2004, 17:07:42
London-Tironc nuk ke pse ndjek mendimet e mia.
 Nese ty nuk te pelqejne, sa here nuk ndejesh mire, mundohu te lexoshe me shume literature shqiptare dhe patjeter nga bota. Ndryshe nuk ke si te me kundershtosh......
 Keshtu ke per te mesuar me shume per te mirat dhe te keqijat e krishterimit dhe te feve te tjera.
Patjeter dhe burimin e tyre si;  nga kane ardhe  dhe c`fare pasojash kane patur?!

Fakti qe ne Shqiperi fete kane lulezuar shume me vone se kultura ilire.
Nuk ke si e mohon..

Apo ato kane ardhur per ta zhdukur kombin tone.
Fakt; besimet fetare kane ardhe nga pushtimet, populli yne ka reaguar duke i flakur jashte pushtuesit.
Nese do te kishim humbur identiteni ne kohen e krishterimit, tani nuk do te flisnim gjuhen tone shqipe, por do te ishim kthyer me kohe ne nje identitet tjeter. Me teper se kaq ......
As ti dhe as ndonje fetar me bindje(interesi patjeter) nuk mund ta mohoj faktin se vet populli yne pushtuesin e ka flakur me ndergjegje te plote, dhe fete  e tyre i ka pershtatur, i ka   kthyer ne te drejten e vetvetes.

Te qenit i lire do te mbetet perhere ne shpirtin tone, ndersa ne trojet tona do te vazhdojne te gjenden fosilet e armiqve tane.
Me mbetet nje urim per germimet e ketilla......germo Tare germo, se qenin e ngordhur ke per te gjetur.....  

  • Postime: 2356
  • Karma: +0/-2
  • Gjinia: Mashkull

#8 ne: 15-10-2004, 21:35:29
Tirona e Babe Qamilit ishte kryeqendra myslimone ne kohen e turkut.Turqit e rinj aty e kishin bazen ne Shqiperi.
Nese flasim per zonat e rrethit te Tiranes se ku jane gjetur keto mbetje arkeologjike atehere kjo eshte dicka teresisht tjeter.

'''''''Kristianizmi ne kete zone nuk ka ekzistuar te pakten deri ne periudhen romake.
Romaket e pushtuan Ilirine e Teutes dhe imponuan kulturen dhe traditen e tyre ne kete zone duke asimiluar ne te njejten kohe popullaten vendase.
Kristianizmi ne token ilire erdhi si pasoje e ketij pushtimi.
Nuk ka fakte konkrete nese konvertimi ne kristianizem u be nga deshira e popullit apo ju imponua atij por megjithate fakti qe ne u pushtuam nga nje i huaj deshmon per mua qe kristianizmi na u imponua.''''''
 



Ne Shqiperi, Krishterimi eshte apostolik,dm.th ai  eshte percjelle tek iliret direkt nga goja e vete apostujve te Jezu Krishtit dhe filloi te perhapej ne Iliri qe ne shek. I te e.s si fe ilegale.Apostulli Pal rreth vitit 57 shkruan ‚Keshtu prej Jerusalemit e perqark e deri ne Iliri kam kryer sherbimin e ngjalljes se Krishtit, duke u perpjekur te ungjillizoj atje ku nuk ishte i njohur emri i Krishtit'…Pervec Palit ne trevate IIire kane predikuar edhe shume shenjtore te tjere dhe prej ketej kane kaluar ne hapesiren ballkanike nepermjet rruges Egnatia duke hyre ne Durres(Dyrrachium)per te kaluar ne lindje.Dokumente thone se ne Durres, ne vitin 58 ka patur 60 familje te krishtera.
Ne Iliri nisin aktivitetin peshkopet me te hershem te krishtere, duke filluar me peshkopin Qesar te Durresit ne vitin 70 e me pas, Shen Astin ne vitin 98. Shen Asti u denua me vdekje ne vitin 116, nga perandori Trajan dhe sundimtari vendas, Agrikoli, pasi ne kete kohe Krijsterimi ishte ilegal dhe denohej nga Roma.
Qendrat e para te krishtera te themeluara nga veprimtaria predikuese e apostujve dhe perkrahesve te tyre ilire nga shekulli I deri ne shekullin e IV(kur krishterimi u be fe zyrtare) vertetohen neper qytete si Durresi, Butrinti, Onhezmi (Saranda), Jerikoja, Vlora, Apolonia, Amantia, Bylisi (Balshi), Antipatrea (Berati), Skampis (Elbasani), Scodra, Albanopolis, Lyhnidi (Ohri) etj.
Nder mozaike e ne ndertime te vjetra kishash, si ne Shen Kollin e Kurjanit ne Fier, ne baziliken e Ballshit, etj jane ruajtur simbole paleokristiane enigmatike siç jane ato te bimeve me gjethe ne forme zemre (shiko mozaiket e Butrintit e gjetke), figura e kryqit ne mozaiket e Sarandes, figura e peshkut ne gdhendjet e Ballshit apo ne mozaike te tille si ai i Linit ne Pogradec e gjetke.
Keto deshmojne se Iliria u be qe ne fillim nje nga trevat kryesore te perhapjes se fese se krishtere per vete lashtesine dhe shtrirjen e madhe te popullisise se saj, zhvillimin e madh urban me kryeqendra te tilla si Durresi, Apollonia,Shkodra etj; dhe poziten gjeopolitike mjaft te favoreshme duke u qene nje korridor natyral ndermjet lindjes dhe perendimit , per transmetuar vlerat morale te krishterimit. Vetem  Ne shek. IV pas J.K. Krishterimi u shpall fe shteterore nga perandori Konstandin ,u kodifikua ne Bibel dhe u krijuan institucionet e tij : kishat dhe manastiret dhe njekohesisht hierarkia e tij : peshkopet, kryepeshkopet, abatet dhe dioqezat e tyre me qender ne Rome.

ashtu eshte ....
pore nuke po na vlen fare se bota po hecen perpara shume shpejt dhe keto tema me duket se jane te panevojshme pere ne. Pse?
Sepse te gjithe e dijmi se cilet ishim kushe jemi dhe se ç'ka do bejme neser dhe si te perparojme ne te ardhmen.
Keto tema do te ishin te rendesishme vetem nese serbi , greku ose bugari na i mohon kete te vertete historike atehere duhet tia themi ose vjen nje turiste i huaj dhe ia tregojm historine tone qe nga shen-pali por tani ne kohen e kompjuterit s'ka vende te bisedohet pere fe se humbim kohen kote!
Keto dy fe jane NON -europiane dhe kan ardhur tek ne pore kan pere tu zhdukur nje dite se kthimi tek origjina e te pareve tane prape do na terhjeke.Shiqo anglezet franqezet irlandezet, gjermanet po i kthehen kultures se lashte keltike ...
Poashtu edhe ne do i hapim syte se jemi vonuar pake, perse te mos e perkrahim RENESANCEN ILIRE?
« Editimi i fundit: 22-12-2004, 02:27:14 nga Gjumashi »

  • Postime: 993
  • Karma: +1/-0
  • Gjinia: Mashkull

#9 ne: 16-10-2004, 20:15:36
Kjo teme ka dhe nje artikull tjeter me te zgjeruar. Nuk eshte gje e keqe qe ne Tirane kemi Kisha Katolike, perkundrazi hidhen teza te ndryshme per nje dominim Latin se sa greko-sllav. Kjo eshte e domosdoshme, sepse vetem ne saje te Vatikanit ne kemi arritur te ruajme veten nga Greqizimi dhe Sllavizimi i Shqiptareve. Kjo eshte nje teme shume e gjate dhe kam shume per te thene, sic kam shkruajtur dhe ne forume te tjera me tema te tera per kete ceshtje.
Eshte e domosdoshme te behen studime me te thelluara, dhe kushdo qe thote qe Tirana eshte themeluar nga Turqit eshte nje idiotesi me oke. Tirana mendohet se eshte nje nga emrat me te vjeter ne Evrope si emertim. I perket fjales TYRRHENUS, qe perdoreshe ne antikitet per te cilesuar Iliret, Maqedonet dhe Epirotasit(Etrusket ne ket mes). Per kete rrace perdoreshe fjala "Tyrrheno-Pellazgjike", sepse kishin shume ngjashmeri dhe ishin ne nje grup te madh. I vetmi shpjegim qe kemi per Tiranen eshte ai atje, qe ka dhe kuptim me historine tone te lashte.

Feja me e vjeter eshte Krishterimi, ndersa riti me i vjeter eshte ai i Zees-it, Bubulluesit, i ashtuquajturi Zeus qe nuk ka asnje shpjegim me asnje fjale tjeter pervec Shqipes. Ky studim hedh drite per shume gjera per kulturen Shqiptare te asaj kohe, dhe per me teper per nje ndikim Grek qe mendoheshe deri ne Kruje siper e ne mos me thelle. Kane implikime te jashtzakonshme per historine tone, e ju mos u merrni tani me debate fetare kodra mbas bregut. Shikoni se si ta perdorim kete per kulturen tone e jo me u morr tani me musliman e krishter se eshte debat idiot. Un po ju them qe ne Shqiperi me shume inat ka Katolik-Orthodhoks, se sa Krishter - Musliman, sepse dihet qe Muslimanet kane qene te Krishter deri ne 1615 e tutje kur filloi kthimi. Keto jane fakte te pamohueshme, dhe sado qe ka studime qe thone per xhamira me te vjetra, ato i perkasin tregtareve te ndryshem qe kane ardhur atje ne kohera me perpara dhe qe Shqiptaret nuk e kane pasur problem ti lejonin te ndertonin dhe ata objektin e tyre... sic ka pas dhe cifut etj etj. Debati Musliman-Krishter eshte debat i vdekur dhe i kote. Merruni me rendesine historike te keti fakti, me implikimet kulturore qe kjo ka per ne, me gjeopolitiken e Bizantit Orthodhoks etj etj.

  • Postime: 993
  • Karma: +1/-0
  • Gjinia: Mashkull

#10 ne: 16-10-2004, 20:19:28
Ja tek keni nje link per Tiranen dhe historikun.
http://www.zeriyt.com/index.php?option=com_smf&Itemid=108&topic=281.0

Ja dhe artikulli i plote

INTERVISTE/ Flet arkeologu Skender Mucaj: Tirana mesjetare ishte e mbushur me kisha

Tirana, kryeqyteti i krishterimit
Arkeologet zbulojne kisha te shek. XIII-XIV


--------------------------------------------------------------------------------

Petrika Grosi


Kane mjaftuar thjesht disa dite kerkime te percipta per te zbuluar pa u lodhur shume nje numer te madh kishash brenda nje siperfaqeje te vogel te disa prej fshatrave te Tiranes. Arkeologu Skender Mucaj, shpreh bindjen se kryeqyteti dikur ka qene qendra e krishterimit ne Shqiperi dhe i mbushur me nje numer te madh kishash katolike. E gjitha kjo ndodhte ne shek.XIII, kur Tirana dhe rrethinat e saj kishin nje mori kishash, te cilat po zbulohen tani me rikthimin e vemendjes se arkeologjise kundrejt zones rrotull metropolit shqiptar, qe sipas Mucaj ka nje numer te konsiderueshem kishash per t'u nxjerre ne siperfaqe dhe per te saktesuar me tej historine e kultit dhe tradites ne periudhen e antikitetit te vone ne Shqiperi. Tirana vazhdon te ngelet nje nga zonat me pak te rrahura prej ekspeditave kerkimore arkeologjike, keshtu qe dhe zbulimet interesante qe priten te kryhen nuk do te kalojne pa bere zhurme mbi te kaluaren e dikurshme te qytetit.

Pse nuk eshte rrahur me pare Tirana nga kerkimet arkeologjike?
Arsyeja ka qene se ky territor nuk ka monumente rimpozante te medhaja dhe ka ngelur gjithmone jashte vemendjes se arkeologjse. Nese ne te gjithe vendet e tjera te Shqiperise territori njihet shume mire dhe jane bere germime arkeologjike ne zonen e Tiranes nuk ka ndodhur kjo gje.

Mendoni se ne Tirane do te kete gjetje po aq interesante sa ne zonat e tjera?
Jemi ne fillim te projektit dhe kemi pare vetem nje pjese te vogel te zonave qe i perkasin periudhes mesjetare, kryesisht shek.XIII-XIV dhe mund te them qe ky territor eshte nga me te pasurit ne Shqiperi. Ka nje numer shume te madh kishash.

Cilat jane zbulimet qe keni bere?
Ne periudhen e mesjetes dihet qe ky territor varej nga Roma dhe nuk kishte monumente te medha si kishat gjigande ortodokse te jugut, qe shpesh here kane dhe lidhje me bizantin, keshtu qe kishat pergjithesisht jane te vogla, por duke qene ne nje numer shume me te madh plotesojne njera-tjetren. Vetem nga nje vezhgim qe ne kemi bere perciptazi per disa dite nga zona e Priskes se madhe deri ne fshatin Percellesh, kemi gjetur rreth 7 kisha, por tani ka nevoje per germime te metejshme. Pra vec ne nje rruge kemi ecur dhe kemi gjetur 7 kisha, kjo tregon se Tirana ne ate kohe ka qene ne kulmin e krishterimit te saj dhe mbizoterohej e tera nga katolicizmi.

Ndonje detaj mbi 7 kishat e zbuluara prej jush?
Midis tyre njera kishe eshte shume e madhe dhe mendoj qe mund te kete qene nje qender peshkopale e kesaj zone. Kjo kishe eshte e pajisur me terma, banjo, etj. dhe ka nje siperfaqe rreth 2000m2. Rreth saj ka dhe kisha te vogla nga te cilat kemi zbuluar momentalisht vetem dy, por nuk e kemi kontrolluar te gjithe territorin dhe besoj se do te gjejme shume afer kesaj zone kisha te tjera me te vogla. E gjitha kjo flet per nje zhvillim dhe perhapje te madhe te krishterimit ne Tirane ne shek.XIII-XIV.

Keni kryer kerkime te tjera ne territorin e Tiranes?
Po kemi shkuar edhe nje here ne Prisken e vogel dhe vetem brenda nje vajtieje gjetem tre kisha. Ne njeren prej tyre kishte edhe nje afresk qe ruhej ende. Kisha tjeter qe eshte e madhe mund te jete kisha e degjuar e Shen Lukes dhe kisha e trete ka qene kisha e Shen Janit. Ketu duket nje fenomen tjeter qe kulti i shenjtit apo apostullit "Shen Jani", ka qene shume i perhapur ne vendin tone pasi ka mjaft kisha qe mbajne emrin e tij, si ne Elbasan, Delvine, etj.

Ne cilat zona shtrihet numri me i madh i kishave katolike mesjetare ne territorin perrreth Tiranes?
Numri me i madh i kishave shtrihet ne reze te maleve dhe kryesisht ne vijen e vargut kodrinor Kruje-Dajt e ne vazhdim. Kishat i ndertonin pikerisht ne piken qe quhet sheshi i pare i malit dhe ky fenomen vazhdon deri ne lumin e Matit me kisha te medha, sic eshte ajo e Shen Merise ne Kruje, por edhe me shume kisha te tjera me te vogla. Vec ketij brezi kemi edhe vargun tejter qe fillon nga Kepi i Rodonit, vazhdon me kodrat e Vores e deri ne zonen e Elbasanit. Por ne kemi kontrolluar kete zone vetem mbi Vore ne fshatin Kuc, ku dhe kemi zbuluar nje kishe te re, e cila ruhet ne gjendje shume te mire dhe muret e saj ekzistojne deri ne lartesine e catise dhe prane saj kemi zbuluar gjithashtu nje keshtjelle mesjetare, por shpresat per gjetje interesante jane te medhaja edhe per zonen tjeter te Arbanes, Baldushkut, etj. Kisha e Kucit ka permasa te konsiderueshme, eshte rreth 8 metra e larte, ndersa kalaja eshte e mesjetes e shek.XIII, ku kemi gjetur edhe qeramike. Pjesa mesjetare e kalase gezon gjendje te mire, ruhen muret madje ne siperfaqe ka edhe varre.


Kishat lidhen me Principaten e Arberit

Nje pjese e mire e ketyre kishave lidhen me principaten e Arberit, me zhvillimet e feudalizmit ne Shqiperine e atehershme, pra ende shume kohe para sundimit otoman. Per te folur me shifra me konkrete ne lidhje me kishat katolike te Tiranes mesjetare duhet qe te pritet te mbarojne germimet arkeologjike qe ende nuk e kane rrahur sa duhet kete zone. Ne lidhje me kete teme shefi i sektorit te Antikitetit te Vone dhe Mesjetes ne Institutin e Arkeologjise, Skender Mucaj shprehet se "nuk mund ta them me saktesi sa eshte numri i kishave te Tiranes, e sigurt eshte se ky numer ngelet jashtezakonisht shume i madh. Kishat jane te vogla, por mes shume kishash te vogla ka dhe nga nje kishe te madhe.
« Editimi i fundit: 22-12-2004, 02:28:10 nga Gjumashi »

  • Postime: 1609
  • Karma: +10/-0

#11 ne: 12-02-2005, 20:34:36
Nderhyrje..

Nuk mund te jete decitive nje mendim apo alternative e nje arkeologu, apo nje historiani,  e ne te tjeret te thonim "Kjo eshte e verteta dhe s'pranoje mendim tjeter."  Kam idene se rrallehere ka patur pikveshtrime te sinqerta ne fushen e arkeologjise. Ne te shumten e rasteve kane qene te motivuara politikishte apo fetarishte. Keshtuqe, duhet te jemi me transparent dhe me tolerante.  Dhe, s'kemi nevoje te versulemi menjehere kunder njeres fe ne favor te tjetres, se  nuk i sherbejme kujt me shume se ndonje arkeologit a historiani.

Temat e fundit