Filozofia pa ndihmen e fese eshte shterpe - Habia Filozofike

×
Albanian Forums, Zerion Zeri yt Zeri Info, Forumi Shqiptar Al Virtual, Diskutime, Biseda, Chat Njofje, Informatika, Teknologjia, Gazeta Tema, Gazetat Shqiptare, Bota Sot, www Channel Albania, Telegrafi Kosovo, Ballkani Web, Gazeta Lajme shqip, Lajmet e Fundit Shqiperia Kosova, Dita, Panorama, Kryeartikull, Faqja Kryesore, Video Shqip, Muzike Shqipe, Njoftime, Lajmerime, Temat Online, Gazetat, Kosovare, Shtypi Ditor, Sporti Shqiptar, Dashuria, Pyetje Pergjigje, Keshilla, Ndihme, Webmaster Shqiptar, Familja, Shqiptaria, Muzika, Receta Gatimi, Imazhe, Vipat-shqiptar, Aktualiteti
Media Sociale
Mesazhe Private
Shqiptaret duke lexuar tema interesante dhe te ndryshme
Tema re

Filozofia pa ndihmen e fese eshte shterpe

Filozofia pa ndihmen e fese eshte shterpe

· 23 · 4903

  • Postime: 28589
  • Karma: +48/-5
  • Gjinia: Mashkull

ne: 06-09-2004, 02:19:06
Zija Abdullahi
 
Filozofia pa ndihmen e fese eshte shterpe
 

Orvatjet e njeriut pe—r nje— edukate— sa me— dinjitoze dhe pe—r nje— personalitet sa me— cile—sore— e kane— shoqe—ruar njeriun qe— nga historia e tij e hershme. Sidomos qe— kur filloi te— paraqitet filozofia si shkence— e cila i trajtonte problemet e shumta shoqe—rore ne— pe—rgjithe—si dhe edukate—n ne— vee"anti. Megjithate— tani shtrohet pyetja; a thua sa e—shte— ne— gjendje filozofia ta nxjerre— nje— program edukativ i cili do te— ishte i pe—rshtatshe—m dhe i qe—ndrueshe—m ne— hape—sire—n dhe kohe—n pe—r njeriun? Sa e—shte— filozofia ne— gjendje t'i zbatoj ato programe ne— praktie— pa ndihme—n e fese—?

Njeriu ne— pe—rbe—rjen e tij e te— qenurit me element shpirte—ror dhe element material sa e—shte— i gatshe—m te— pranoj nje— edukate— e cila ne— vete nuk pe—rmban kurfare— nxitje dhe motivi te— brendshe—m sie" e—shte— ajo e filozofise—?

Ne— qofte—se e—shte— pe—rkufizimi i filozofise— â€Å“hulumtim i urte—sise—” ose aspekti i saj edukativ â€Å“njohja e vetes”, ate—here—, pa dyshim qe— filozofia e—shte— marre— vazhdimisht me edukate—n e cila me— tepe—r i takon aspektit praktik te— ideve filozofike.

Mire—po, pe—r t'a realizuar nje— projekt, njeriu ka nevoje— pe—r tri gje—ra esenciale; ideja dhe njohja e projektit,  me—nyra e realizimit te— tij dhe mjetet e duhura te— motivuara te— cilat nxisin projektin ose idene— pe—r ta realizuar.

Ne— ke—te— kontekst filozofia ne— vehte pe—rmban vete—m dy pikat e para (idene— dhe me—nyre—n e realizimit).  Kjo nuk posedon te— trete—n, pe—rkate—sisht motivin. Meqe— ke—tu nuk ka ndonje— pe—rfitim material, bile kur e—shte— fjala pe—r edukate—n  dhe moralin, ato jane— paradoksale me interesin material, psh. sie" e—shte— rasti i flijimit te— heroit, ai e humb jete—n vete—m e vete—m pe—r ta mbrojtur drejte—sine—. Me qe— ai nuk e—shte— nde—r te— gjalle—t, ate—here— cila e—shte— forma e shpe—rblimit te— tij, kur ai e humb ate me— te— vlefshmen â€" jete—n. Sikur kjo te— mos definohej ose shpjegohej ne— literure—n fetare ate—here— ky akt i tille— e ka vete—m nje— pe—rgjigje- ishte nje— e"menduri! Pe—rderisa akti i flijimit nuk pranohet te— konsiderohet si nje— absurditet, ate—here— vete—m feja e—shte— ajo e cila ke—tij akti i jep kuptimin qe— e meriton.

Ne— fakt mu ke—tu qe—ndron e gjithe— kjo filozofi, tek krenaria dhe njere—zorja e njeriut, kur ai e flake— materialen pe—r shpirte—roren, flijon veten pe—r te— fituar amshimin.

Pike—risht ke—tu, ne— ke—te— pike— qe—ndron metafizika. Bota tjete—r, e cila sipas logjike—s dhe filozofise— materialiste e—shte— nje— absurditet, nde—rsa sipas fese— e—shte— plote—sisht e pranuar dhe ka kuptimin e vet. Prandaj edukata dhe morali jane— fakte reciproksht te— lidhura me ekzistimin e fetares ne— qenjen njere—zore. Ke—to mund te— konsideerohen edhe argumente shtese— pe—r absolutizmin e ekzistimit te— fese— ne— hape—sire— dhe kohe—. Pra, edukata mund te— kete— mbe—shtetje te— pe—rhershme vete—m ne— religjion, pe—r faktin se lidhet me bote—n tjete—r, e cila e—shte— me— e larte— dhe me— kuptimplote.

Nga ana tjete—r filozofia e—shte— pe—rplot mjegullira dhe anon ne— e"e—shtje te— turbullta, ajo e mundon lexuesin apo nde—gjuesin, ne—qofte—se diku gjate— leximit fjale—t jane— te— qarta e te— kuptuara jep te— kuptohet nga vete—vetiu se nuk i pe—rkasin fushave filozofike. Shpeshhere— ke—to jane— rezultat i shqete—simit dhe turbullimit te— mendimit filozofik. Nde—rsa edukata ka nevoje— te— pe—rjeton te— kunde—rte—n e filozofise—, ajo ke—rkon lehte—sim ne— kuptim dhe qarte—si me nje— shkrim modest.

 

Filozofia ne— esence— e—shte— dualiste

Filozofia e pe—rhape— dyshimin dhe e rre—njose— skepticize—min, kurse edukata nde—rton sjelljet korrekte. E gjithe— kjo ke—rkon mbe—shtetje ne— te— â€Å“ve—rteta”, sepse ne zakonisht be—jme— sjellje ne— pajtushme—ri me ate— qe— besojme— ne— vertete—sine— e saj. Por ne—se edhe me— andej vazhdojme— te— dyshojme— ne— nje— sjellje heqim dore— menje—here— prej saj.

Filozofia gjithashtu merret me ateizmin. Ajo merr guxim qe— â€Å“Zotin” ta be—j element debati dhe shqyrtimi. Kur dihet se shumica de—rmuese e popullate—s jane— besimtar, ata e kane— te— ve—shtire— ta pranojne— ke—te— lloj debati.

Disa nga ata qe— merren me edukate—n, konsiderojne— filozofine— si nje— le—nde e cila sikur ju duket vehtja te— jane— me— te— me—dhenj ne— eme—r te— â€Å“vrojtimeve te— pe—rgjithshme”  ata dhe vete—m ata mundohet t'i zgjidhin problemet e pe—rgjithshme nde—rsa fakti flet krejte—sisht ndyshe, ata neglizhojne— realitetin, ikin nga shtypja dhe presioni i problemeve te— jete—s se— pe—rditshme. Nde—rkaq edukata e ka te— domosdoshme te— ngjalle— reagime ndaj problemeve te— pe—rditshme, pe—r shkak se kjo e—shte— brumi i saj, dhe mundohet qe— ndaj tyre te— ngadhnjeje—. Ajo be—n ndryshime te— rre—nje—sishme ne— thelle—sine— e shpirtit te— njeriut, manifestohet me nje— energji te—re—sisht te— brendshme qe— i pe—rket natyrshme—rise— se— njeriut. Pe—r nga natyra me vrullin e vete— e nde—rron njeriun  qe— nga themeli.

 

Feja dhe roli saj ne— shkolla

Roli i edukate—s nuk e—shte— i kufizuar vete—m ne— arsim, nje— gje— e tille— nuk kontestohet por, ajo ka te— be—je— kryeke—put me sjelljet e njeriut. Nga kjo ne—nkuptohet qe— e"e—shtja e edukate—s nuk qe—ndron vete—m ne— me—simin e nje— gjuhe apo le—nde tjete—r, por me me—nyre—n e formimit te— personalitetit te— individe—ve ne— shoqe—ri.

Ne— baze— te— asaj qe— u theksua me— sipe—r del ne— pah fakti se filozofia pa mbe—shtetje fetare nuk mund te— korre— sukses ne— edukimin e njeriut,  dhe ta orientoje— ate— ne— pe—rsosme—rine— e duhur. Megjithse ekzistojne— teori te— ndryshme filozofike pe—r edukate—n, ne— fakt jane— treguar si jopraktike dhe nuk i pe—rkasin realitetit. Ato ne— te— shumte—n e rasteve mbeten pretendime, orvajtje bile edhe utopike e te— parealizuara, ne— mungese— te— elementeve qe— e"ojne— ne— realizimin e tyre.

Sa i pe—rket  fese—  (islami) vazhdimisht ka be—re— thirrje pe—r edukimin e njeriut duke e me—suar ate— se si duhet te— arrij deri te ndryshimi i sjelljeve te— njeriut. Be—ri pe—r te— trasimin e rruge—s dhe pe—rgatiti terenin e duhur. Ndryshim ky qe— nuk ka kthim prapa, pe—r shkak se pe—rgatiti vete—dije—n e tij nga brenda, duke ke—rkuar me— pas nga ai zbatimin e atyre sjelljeve.

Islami posedon mekanizmat, jo vete—m pe—r realizimin e projektit, por munde—soi qe— me— lehte— te— kuptohet, sepse ai e—shte— ne— brendine— e aktualiteteve te— njeriut dhe me problemet qe— ai ballafaqohet. Feja tenton ta ngrite— pe—rsonalitetin e njeriut ne— piedestal sepse ate e meriton. Prandaj hasim ne— edukate—n islame me forme—n, detyrat, mjetet dhe qe—llimet  me te— cilat realizohet synimi i saj.

 

E bukura dhe e she—mtuara

Gjithashtu e mira dhe e keqja figurojne— ne— brendi te— njeriut. Ato nga jashte— assesi nuk ndikohen, sie" e—shte— rasti me rrethanat, ligjet, forcat, etj. Ne— njeriun te— gjitha ke—to nuk mund ndikoje— ne— pe—rmire—simin e tij.

Sipas burimeve fetare te— keqen nuk mund ta asgje—sosh, e asesi t'a e"rre—njose— ndikimi i jashte—m. Prandaj porosite— Kur'nore jane— te— shumta, por ato flasin pe—r ndryshimin e njeriut nga brendia. Andaj qe— kur fillon me edukimin e njeriut, e fillon me brendine—  respektivisht nde—rgjegjen dhe shpirtin. Fillimisht starton duke e ngulitur besimin ne— Zotin Nje— te— Gjithe—fuqishe—m dhe me potence— apsolute, Ai ka ne—n kontroll te— plote— te—re— ekzistence—n, ato qe— duken dhe ato qe— nuk duken. I Madhe—rishmi ne— Kur'anin fame—larte—, thote—: â€Å“All-llahu nuk e prish gjendjen e nje— populli (nuk ua largon te— mirat) pe—rderisa ata ta ndryshojne— veten e tyre.” Ne— nje— ajet tjete—r gjithashtu ka the—ne—: â€Å“Ke—te— (mase— nde—shkuese) e be—ri ngase All-llahu nuk ishte ndryshues i nje— begatie, te— cile—n ia ka dhuruar nje— populli, derisa te— ndryshoje— ai vete— ne— vetvete (te— be—het pe—rbuze—s i se— mire—s) dhe ngase All-llahu de—gjon (e"ka thone—) dhe di (e"ka punojne—)”.

Ndryshimi i karakterit te— njeriut e—shte— pike—nisje baze— e edukate—s islame, duke tentuar zhvillimin e njeriut ne— me—nyre— te— plote—, pe—r faktin se  ky e—shte— themel i ndryshimit te— shoqe—rise—. Nje—  pe—rmire—sim i ke—tille— duhet te— buroj nga vete— njeriu, e jo t'i imponohet e"fare—do formeje ose me—nyre. Zoti deshi ta le— te— lire— njeriun ne— zgjedhje, i servoi alternative—n. Lidhur me ke—te— Allahu xh.sh. ka the—ne— â€Å“Ne— fe nuk ka dhune—, e—shte— sqaruar e ve—rteta nga e kota. E kush nuk i beson te— pave—rtetat, e i beson All-llahut, ai e—shte— kapur pe—r lidhjen me— te— forte—, e cila nuk ka ke—putje. All-llahu e—shte— de—gjues i dijshe—m”. Poashtu thote—: â€Å“Pasha njeriun dhe Ate— qe— e krijoi ate—! Dhe ia me—soi se cilat jane— te— ke—qijat dhe te— mirat e tij. Pra, ka shpe—tuar ai qe— e pastroi vetveten. E ka de—shtuar ai qe— e poshte—roi vetveten”.

Pike—nisja kryesore sie" e ceke—m edhe me— larte— e—shte— besimi ne— njohjen e Zotit, Krijuesin e tij. Ky lloj besimi do t'a e"liroje— njerine— nga e"do adhurim i kote—. Atij pastaj i munde—sohet  ta shikoje— te— ve—rtete—n, mu  ashtu sie" ajo ne— fakt ekziston. Gjithashtu ndikon bindshe—m ne— e"lirimin e brengave te— njeriut nga shtypjet, presionet, frikat, apo me fjale— tjera nga terrori mendore— i shoqe—rise—.

Me ke—te— do te— krijohen te ai bazat e para te— parimeve te— vete—kontrollit te— brendshe—m. Te— shpallurit lufte— pasioneve te— pakontrolluara te— njeriut e—shte— lufte— e ve—rtete—, me ane— te— cile—s njeriu e arrin nivelin e shkalle—s me— te— larte— ne— vete—kontrollin e veprave te— tij.

 

Gjuha e edukate—s islame e—shte— e thjeshte— dhe modeste

Gjuha e cila pe—rdoret ne— edukate—n islame e—shte— e lehte—, dhe e kuptueshme pe—r te— gjithe— shtresat e njere—zve, bile ajo e—shte— shume— praktike, sepse sjell shembuj te— qarte— dhe praktik, here— nga historia e Pejgambere—ve a.s., te— cile—t ishin model i edukate—s dhe moralit, ne— te— gjitha poret e jete—s. Nga ata duhet marre— shembuj ne— edukimin tone—, vee"ane—risht nga Pejgamberi i fundit, Muhamedi s.a.v.s ku Allahu xh.sh. na shpjegon qarte— se nje— nga detyrat pare—sore te— misionit te— tij ishte edukimi. Ai ishte shembe—lltyre— pe—r te— tjere—. Lidhur me ke—te— Allahu xh.sh.thote—: â€Å“Ju e kishit shembullin me— te— larte— ne— te— de—rguarin e All-llahut, kuptohet, ai qe— shpreson ne— shpe—rblimin e All-llahut ne— bote—n tjete—r, ai qe— ate— shprese— e shoqe—ron duke e pe—rmendur shume— shpesh All-llahun” Pejgambere—t nje—her i thekson Kur'ani njere—z te— re—ndomte— te— cile—t vepronin si te— gjithe— njere—zit, nde—rkaq nga aspekti i misionit ishin te— mbrojtur nga gabimet. Por e"'e—shte— me re—nde—si edhe gabimet e tyre Allahu xh.sh. haptazi i paraqet, megjithse ke—to ishin raste te— rralla, pe—r ate— qe— ata te— jene— shembuj pe—r ne ne— edukim. Shembuj te— ke—tille— hasen te Ademit a.s. kur ai iu afrua peme—s se— ndaluar dhe he—ngri nga ajo, e pastaj u pendua. Gjithashtu e—shtse— rasti i dy djemve te—  Ademit a.s. Habilit dhe Kabilit kur nje—ri e mbyti tjetrin i nxitur nga epshet e pa kontrolluara, pastaj pe—rfundimi i gjithe— ke—saj rezultoi ne— vepe—r te— keqe e cila shkaktoi re—njen e personalitetit te— tij si njeri, sa qe— ra ne—n nivelin e sorre—s. Apo pendimin e Musaut a.s. kur ai e mbyti nje— njeri pa qe—llim, ai deshi   qe— ta shuaj pe—rleshjen e dy personave, megjithate— pe—rse—ri u pendua, edhe pse nuk e be—ri me qe—llim. Ke—te— rre—fim e pe—rshkruan Kur'ani duke the—ne—: â€Å“Ai (Musai) tha: â€Å“kjo e—shte— prej veprave te— djallit, e s'ka dyshim se ai e—shte— armik i hape—t qe— shpie ne— humbje”. Ai tha: â€Å“Zoti im, une— e ngarkova veten e Ti me— fal mua!” Dhe Ai ia fali, se Ai e—shte— qe— fal shume—, e—shte— me—shirues. Ai tha: â€Å“Zoti im, betohem ne— ato te— mira qe— m'i dhurove mua se kurre— nuk do te— vihem ne— ndihme— te— kriminele—ve”.  Gjithashtu pendimin e Junusit a.s. kur ai u gjend ne— bark te— peshkut: â€Å“)Pe—rkujto) Edhe ate— te— peshkut (Junusin) kur doli i hidhe—ruar (prej popullit) dhe mendoi se nuk do t'i vije— me— puna ngushte—, po ne— erre—sira ai tha se: â€Å“Nuk ka Hyjni pos Teje. Ti je i paste—r, nuk ke te— meta. Une— i be—ra padrejt vetes!” Ne iu pe—rgjigje—m atij, e shpe—tuam nga tmerri. Ke—shtu i shpe—tojme— Ne besimtare—t” shembuj te— ke—tille— ka mjaft nga jeta e pe—rditshme e Pejgambere—ve. Gjithashtu shembuj te— ngjajshe—m gjejme— edhe nga jeta e njere—zve te— tjere— sie" e—shte— rasti me personave qe— u gjenden ne— shpelle—, te— cile—t i kishin qe—ndruar besnik besimit te— tyre. Apo ato te— Uhdudit, te— cile—t e pe—rjetuan edhe nde—shkimin me— te— tmerrshe—m qe— mund ta be—j njeriu, pe—r hire— te— vlerave me— te— larta njere—zore. Gjithashtu edukate—n te— cile—n duhet ta kete— nxe—ne—si ndaj me—suesit. Sa pe—r ilustrim duhet ta theksojme— rastin e Musait a.s.  me nje— rob te— mire— te— Allahut xh.sh. Shembujt e ke—tille— kemi nevoj me— gje—re—sisht t'i zbe—rthejme— dhe t'i paraqesim, prej te— cilave, masa e gje—re— e popullit do te— kete— dobi, e ne— vee"anti rinia jone—. Kjo lloj literature e—shte— me— se e nevojshme pe—r nxe—ne—sit dhe rinine— tone—, ve—rtete— ne— mase— te— madhe ju mungon nje— literature— e ke—saj natyre.

Pe—r t'i ikur me—nyre—s se— ve—shtire— te— te— shprehurit dhe kuptimeve abstrakte, edukata islame pe—rdor shembuj praktit dhe te— pe—rdorshe—m, ajo gjithnje— abstraktes i jep forme—, vete—m e vete—m qe— t'iu be—je— te— mundur  t'i kuptojne— sa me— mire— shembujt te— cilat i shfaqen dhe paraqiten mendjes se— njeriut. Por megjithate— ky personifikim nuk arrin ne— shkalle—n e thjeshte—sise— se— me—rzitur, por pe—rkundrazi, ate e pe—rdore— me urte—si te— larte— vete—m aq sa i nevoitet. Konstruktohet me shprehje te— tilla dhe te— plota qe— te— arrin te— merr secili sipas pe—rgaditjes se— tij intelektuale, shpirte—rore e kulturore. E gjithe— kjo be—het me qe—llim pe—r ta afruar kah e mira, dhe ne— te— njejte—n kohe— ndihmon pe—r ta larguar nga e keqja. Allahu xh.sh. thote—: â€Å“A nuk ke kuptuar se si All-llahu be—ri shembull: fjale—n e mire— si pema e mire— qe— rre—nje—t e saj jane— thelle— (ne— toke—) e dege—t e saj jane— lart. E qe— me vullnetin e Zotit, ajo e jep frutin e vet ne— e"do kohe—. All-llahu, pra u parashtron njere—zve shembuj ashtuqe— ata te— mendojne—. Dhe shembulli i fjale—s se— keqe e—shte— si nje— peme— e keqe qe— e—shte— shkulur mbi toke— e qe— nuk ka te— qe—ndruar. All-llahu forcon ata qe— besuan ne— fjale—n e forte— (te— mire—) ne— jete—n e ke—saj bote edhe ne— bote—n tjete—r, nde—rsa mizore—t All-llahu i be—n te— humbur. All-llahu punon e"ka te— doje—”.

Shpesh here— ne— edukate—n islame pe—rdoren shembuj praktik nga historia njere—zore,  veprat e mira dhe ato te— ke—qiat e tyre te— cile—t ne— momente te— caktuara jane— ballafaqur me situata te— ndryshme, kane— shpe—tuar ose kane— de—shtuar nga ato, vare—sisht nga veprat. Te— ke—saj natyre kemi hadithe te— shumte—. Sie" e—shte— rasti i tre vete—ve qe— i cek Pejgamberi s.a.v.s. te— cile—t pasi qe— kishin hyre— ne— nje— shpelle— te— kalojne— nate—n, atyre iu ishte mbyllur dalja nga nje— shke—mb i madh. Prej asaj ve—shtire—sie nuk i shpe—toi askush ata, pe—rvee" veprave te— mira te— tyre qe— i kishin be—re— si dhe  lutja drejtuar Allahut xh.sh.pe—r hire— te— veprave te— mira te— tyre. Po  ne— ke—te— me—nyre— kur i shpjegon Pejgamberi s.a.v.s. teket ose veset e ke—qia te— alkoholit, tregon nje— ngjarje e cila i kishte ndodhur nje— njeriut, i cili ishte shume— i devotshe—m. Nje— dite— ate e kishte ftuar nje— grua kinse pe—r te— de—shmuar, ne— fakt ajo ishte lavire dhe e solli ne— situate— te— detyrueshme te— zgjedh mes tri gje—rave: te— mbyte— nje— foshnje qe— ishte prane— saj, te— be—j marre—dhe—nje intime me te—, ose te— pije— nje— gote— alkohol. Ai zgjodhi te— fundit, ngase sipas tij ishte nje— nga me—katet me— te— vogla deri sa arriti ne— gjendje te— mos e kontrolloje— veten nga ndikimi i alkoholit. Pasi qe— erdhi ne— ke—te— gjendje ai i be—ri tri veprat e ke—qia te— ke—rkuara nga lavirja te— cilat u ceke—n me— larte—.

Ke—to qe— theksuam deri me— tani ishin disa nga shembujt te— thesarit te— pashterrshe—m islam ne— sfere—n e edukate—s, te— cilat duhen te— shpalosen dhe te— aktivizohen ne— vendin tone—, si alternative— ndaj krize—z qe— na rrethon ne— te— gjitha poret e jete—s, ne— vee"anti tek shtresa rinore me te— cile—n manipulohet ne— me—nyra te— ndryshme. Ata shfryte—zohenu si mjet pe—rfitimi pe—rmes te— cile—ve pe—rhapin elemente negative ne— shoqe—ri sie" kemi rastet e ste—rtepruara ne— pijet alkoholike dhe narkotike etj. Te— mjere—t ata qe— pa vete—dije shkate—rrojne— vete—n dhe mbare— shoqe—rine—. S'do mend, ke—te— gjendje me— se— shumti e preferon armiku, bile ai pe—rmes kanaleve te— ndryshme ndihmon depe—rtimin e ke—tyre dukurive dhe anomalive ne— te—re— shoqe—rine—.

Sie" u argumentua dhe ve—rejte—m me— larte—, edukata pe—rmes filozofise— nuk mund te— jep ndonje— fryt te— pjekur pa ndihme—n e fese—, duke mos injoruar asnje—here— te— arriturat metodologjike si alternative— pe—r e"do eventualitet, te— cile—t mund te— shfryte—zohen si pe—rvoja njere—zore.

Nxerrja e ke—tij thesari te— pashterrshe—m dhe ve—nja e tij ne— praktike—, do te— sjell dobi ne— fushe—n edukativo-arsimore. Ne— kohe—n kur ky e—shte— me— se i nevojshe—m.

Edukimi ne— binare—t e ke—tille— ka treguar suksese cile—sore ne— te— kaluare—n islame.

Valle— a nuk ka ardhur koha qe— t'i kthehemi ke—tij thesari, suksesi i te— cilit e—shte— i garantuar?!

A nuk e—shte— mire— se— paku te— provohet kjo me—nyre— e edukimit ne— trevat tona?

Shikuar me syrin kritik dhe duke be—re— krahasime me teori te— tjera te— nxjerrim ne— pah vlere—n dhe efikasitetin e saj.

Ke—to pra jane— disa pe—rfundime, por mbetet ne— te— ardhmen, te— tjere—t, pe—rkate—sisht, eksperte—t e ke—saj fushe me hulumtimet e tyre te— avancojne— ke—te— shoqe—ri.

Prishtine—, me— 11.08.2003                                                                      

Dr. Zija Abdullahu
 

« Editimi i fundit: 08-09-2005, 02:18:55 nga BESiM »

  • Postime: 15
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#1 ne: 06-09-2004, 17:08:26
Filozofia asnjhere nuk arrin ne perfundim. Ajo me teper eshte nje metode, nje menyre e te menduarit. Nje dashuri per te menduarin dhe dijen, nga vete emri. Feja eshte dogmatike.
Per mendimin tim jane larg nga njera-tjetra...

  • Postime: 15
  • Karma: +0/-0

#2 ne: 16-10-2004, 20:36:56
jam dakort me Garfield. filozofia perfshin te gjitha menyrat e te menduarit. feja eshte dicka tjeter. feja i shmang njerzit nga llogjika e paster.

  • Postime: 2026
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#3 ne: 09-11-2004, 15:10:43
Feja eshte dogmatike.
Per mendimin tim jane larg nga njera-tjetra...


jo te gjitha fete jane dogmatike.

pastaj ca kupton ti me fjalen dogme?

  • Postime: 2026
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#4 ne: 09-11-2004, 15:15:14
nqs nuk do ishte  feja njeriu do ishte i dhene pas epsheve.kjo do e conte ne nje degradim shoqerine. shume veta qe nuk besoje ne fe jane te dhene pas epsheve.filozofia i dihmon ata te beje veprat e tyre te mira.i mbushin mendjen vetes qe e shte e mire dicaka e keqe

  • Postime: 553
  • Karma: +1/-0

#5 ne: 09-11-2004, 15:34:50
.
« Editimi i fundit: 17-03-2005, 17:46:19 nga atman »

  • Postime: 2026
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#6 ne: 10-11-2004, 02:13:29
DOGMA KA DISA KUPTIME

FJALEN E KAM PER ATO FE QE NUK FUSIN NE FUNKSION LLOGJIKEN

NGA GOJA QENKE BRISK

  • Postime: 25
  • Karma: +0/-0

#7 ne: 11-11-2005, 09:48:00
e kam vetem nje pyetje:

a ka pasur mendim filozofike dhe filozofi para formimit te dy religjioneve:
                Krishterizmit dhe Islamizmit?

Prgjigjja PO

p.s. vetem injoranti do ta mohonte kete fakt historike, nga shume me vone doktrina krishtiane e ka skllaveruar filozofine ne Sherbetore te Teologjise, d.m.th qe te gjitha problemet Teologjike filozofia ka per detyre t'i zgjedh, e kjo vetkuptohet se filozofia na ekzistuar apriori....

tung

  • Postime: 519
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#8 ne: 11-11-2005, 13:19:36
o gjinkrasniqi!
sipas teje me fjalen fe nenkuptohen vetem krishterimi dhe myslimanizmi??!

paganizmi ka qene feja  e vetme ne gjithe boten e tani psh india eshte pagane!

ti kujton se filozofia eshte kunder fese?!
paske shume per te mesuar.

feja e filozofia ne fillimet e tyre kane qene nje,e pastaj doli filozofia fetare,banalisht e quajme fe, si dhe filozofia jofetare,banalisht filozofi!

njeriu kur mesoi te mendoje e te flase,filloi te filozoje pikerisht kur filloi te lidhe te pakuptueshmen me te mbinatyrshmen e ne ate kohe ishin nje njesi e vetme,filosofet ishin ata qe merreshin me te mbinatyrshmen!

me vone kur e mbinatyrshmja filloi te behej e natyrshme,filloi dhe ndarja e kesaj njesie dhe me e bukura eshte se me krizes e fese 50 vjete e fundit  filloi dhe kriza e filozofise,ngaqe pushtoi boten armiku kryesor i tyre,progresi materialist!

si feja dhe filozofia bazohen tek ideja,pikerisht pse njeriu eshte kafshe filozofike,pa filozofine dhe fene eshte materie,robot,thjesht kafshe qe kenaq nevojat materiale!

  • Postime: 519
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#9 ne: 11-11-2005, 13:23:59
i lutem fanatikeve fetare te pranojne dhe filozofine agnostike apo ateiste,nese duan nje perballje te hapur  idesh ne format nga me te ndryshmet e jo vetem perballje dogmash!

  • Postime: 25
  • Karma: +0/-0

#10 ne: 12-11-2005, 09:06:20
O ti njeri,

ta shprehesh mendimin mbi nje fenomen per te cilin nuk je specialist eshte degradim i personalitetit tuaj , e ne te njejten kohe ju e tregoni se jeni nje injorant ...njafton te ndjekesh nje semester lekcionesh ne fakultetet e filozofise ku te duash ne universitetet e evropes dhe amerikes, mepastaj do ta kuptosh problemin e jo tia futesh kote nga hamendja....
nga kjo po e kuptoj se s'keni ide se cka eshte filozofia e aq me pak feja,madje madje nuk paskeni ide mbi historine e kurrenjeres.

Edhe nje gje: me tha, me the, nuk eshte kerkim shkencor..kerkimi shkencore eshte; te kesh prapa vehtes nje shkalle arsimi shembullore e mepastaj te mos e leshosh librat nga dora as per nje cast...

p.s. sic duket ju jeni nje  nga ata dembelat e stambollit...

tung nga gjini prish(s)tine

  • Postime: 23
  • Karma: +0/-0

#11 ne: 12-11-2005, 10:01:59
jam dakort me Garfield. filozofia perfshin te gjitha menyrat e te menduarit. feja eshte dicka tjeter. feja i shmang njerzit nga llogjika e paster.

eshte e  vertet se filozofia eshte nje menyre e te menduarit e cila deri me tash asnjehere nuk ka arritur ne perfunidime objektive
e sa i perket fese ajo aspak nuk i shmang njerezit nga logjika e paster te pakten jo feja ime e per fene tende nuk e di NUK e di nga e nxjerre kete perfundim

  • Postime: 519
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#12 ne: 15-11-2005, 10:50:23
aha gjin,tashti e kuptova  pse se kuptoke lidhjen simbiotike fe-filozofi,qenke radikalo-ekstremist e si i tille meriton
si bashkedebatues  ,vec  ekstremista fetare!

megjithate,ca pyetje dua  te ti shtroj!

sipas teje,kur lindi filozofia dhe kur lindi feja?
filozofet e pare(mendimtaret,qe me fillimin e civilizimit) me cfare kujton ti se merreshin?

c lidhje ka pasur njeriu prehistorik me filozofine dhe me fene?

sipas teje feja dhe filozofia linden me civilizimin ,apo ekzistonin dhe me pare?

p.s dija nuk eshte prerogative e  nxenesit shembullor ,por e atij qe e kerkon !

  • Postime: 25
  • Karma: +0/-0

#13 ne: 18-11-2005, 14:22:02
o ti jaran,

ti vertete s'kuptoke kurgjo hiq..koke shkurt nji hajvan kokbosh, qe sillesh kot neper forume vetem e vetem per me e tregu paditurine tende, shkurte injorancen e paskrupullte qe te del nga koka e papjekur intelektualish, ndoshta je nje puntore restoranesh e nuk ki kohe me u marre me shkenc, por me thash e theme...nje gje te vertet e kuptova prej teje...Nuk po dishe as me be pyetje....e kjo le vetvetiu te kuptohet qe koke nji kokbosh...mu sikur ato pulat me derxh....

nuk do merrem me me ty.....
nese deshiron me u pa me mu eja te pres ne fakultetin tim dhe do te qeras me nje kafe

gjin krasniqi
universiteti i prishtines
fakulteti filozofik
katedra e filozofise
Rr. Nene Tereza p.N
50000
Prishtine
Kosova UNMIK
tel :+ 377 (0)44 253 328
Prishtine

  • Postime: 519
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#14 ne: 19-11-2005, 10:49:59
kur te vij ne prishtine ,me siguri do ta pranoj ftesen tende,nderkaq ti prano ftesen time e pergjigju pyetjeve te sipershtruara.

duket qe je riosh,sepse nje levrues dijesh,nuk merret me ofesa,sidoqofte je i falur!

  • Postime: 25
  • Karma: +0/-0

#15 ne: 19-11-2005, 12:13:52
Si rezultat determinativi i punes se pandalur te filozofise antike, kemi formimin e feve, e ajo (feja) pa ndihmen e filozofise, qe fale saj(filozofise) ka arritur te argumentoi gjerat me fundamentale te ekzistences se zotit....nuk dua te merrem me histori filozofish e as me histori religjionesh, sepse eshte nje pune e gjate dhe e pafund, po r nej gje eshte mese e qarte per mendjet e kthjellta se, me te menduarit filozofik(shkencore), mendja njerezore ka arritur te shkputet nga besimi ne mite dhe te merret me fakte shkencore ose thjesht te mendoj racionalish......e arritura e Talesit(cdo gje e ka prejardhjen nga Uji) nuk ishte ndonje e arritur kapitale, por AI vuri bazat e te menduarit filozofike, ndryshe nga te menduarit mitik...jane hapat e pare te nje shkence, me te cilen edhe sot e kesaj dite  merremi ne.


te peshendes prijs

P.S. racionalizmi kritik modern, parimi  kreyesor i te cilit eshte: nese nje mendimi apo tezë nuk ka te beje me vertetimin shkencor, atehere eshte obligim moral ta pranosh gabimin. Ndoshta e kam tepruar me ty prijs.Publikisht te kerkoj falje, por jo per hir te se vertetes por per hir t e diqkaje tjeter. Kanuni i Lek Dukagjinit thote: trimi nuk e merr gjakun, trimi e fal gjakun.


tung nga gjini

  • Postime: 440
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#16 ne: 21-11-2005, 13:21:02
Gjin, nuk e di ne cfare viti je, por kam pershtypjen se e ke marre ca me vrrull.
Tani, nese je duke bere histori filozofije ne shkolle, ajo qe quhet filozofi antike ka te beje me filozofine e greqise se lashte e cila fillon rreth viteve 600 p.e.s. me shkollen e Miletit dhe Talesin, ndersa fete jane shume me te vjetra, madje me te vjetra edhe se  vete memoria njerezores, prej nga sa mban mend historia. Ne te gjitha gjetjet arkeologjike hasen objekte kulti. Po keshtu te pakten nga trashegimia biblike si dhe nga te dhenat historike dime se populli i Izraelit p.s. ka besuar ne nje Zot te vetem shume kohe me pare besim qe vazhdon edhe sot ne Judaizem. Po keshtu edhe hinduizmi eshte mjaft i vjeter dhe ndoshta nuk mund te gjehen rrenjet e tij. Te pakten nga ajo cka une kam bere ne shkolle, qe ne vitin e pare, ne historine e filozofise eshte se filozofia greke, u  ndikua nga mendimi babilonas, egjiptian, si dhe nga nje fe (emrin e se ciles nuk e mbaj mend tani), e perhapur edhe ne greqi ku besohet ne nje qenie supreme e Zotit qe perfshin gjithcka. Pra ishe nje fe panteiste, qe besonte edhe ne rimisherimet, dhe thuhet se perbente nje forme te hinduizmit.
Personalisht nu arrij ta kupto se si mund te jete krijimi i feve rezultat i punes se fiozofise antike. Sigurisht, feja dhe filzofia kane bashkepunuar me njera-tjetren, si dhe mund te shikohen ne lidhje me njera-tjetren ne hapesira te caktuara, por nuk ka dyshim qe besimi dhe feja kane lindur perpara filozofise antike.

  • Postime: 25
  • Karma: +0/-0

#17 ne: 22-11-2005, 08:51:44
tung Gysi,

nuk e di ne me ke kuptuar apo s'ke dashur te me kuptosh, apo s'ke lidhje me filozofine(eshte mekat te flasesh per diçka qe nuk ke njohuri te mjaftueshme), po e shohe qe nuk jeni ne rrjetha shkencore e aq me shume ku ka te beje me filozofi. E ti me tregon se kur ka nisur te mendohet filozofikisht(ne menyre shkencore). Ka shume njerez qe edhe sot e kesaj dite nuk dine te mendojne....thuhet "perpara se te mesosh te shkruash meso te mendosh", e fare te mendojne shkenctarisht. NUk du ate merrem me histori fesh, ngase nuk shohe sipas mendimit time diçka te nevojshme. E e di fare mire Judaizmin dhe librin e tyre te shejte TALMUDIN madje edhe e kam lexuar. Ka ekistuar edhe nje si FE edhe ne Persi(irani i sotshem), ke ndegjuar per ZARATUSTREN....kjo ka ndodhur shume me perpara Judaizmit. Krishterizmit e Islamizmit...S'dua prap te merrem me keto sepse nuk ia vlen, sepse ato jane forma shume te hershme te besimit ne nje zot dhe ashtu si ka evuluar psikologjikisht njeriu ...ka evoluar edhe feja moralisht...dhe sot kemi halle te tjera shume me te rendesishme sa i perket menyres se menduarit filozofik dhe religjioz.......

NUK ESHTE NJEJTE SI TE LEXOSH E SI TE STUDIOSH.
Krejt diçka tjeter ka menduar njeri antik e krjet diçka tjeter mendon njeri modern...dhe jane ekspertet ata qe merren me te KRAHASUARIT, ka libra te tere qe jane shkruar per njeriun antik dhe te menduarit e tij....ashtu edhe aspektet e te menduarit te njeriut te MESJETES dhe ndryshimet e me vonshme evulative kah HUMANIMI DHE REFORMCIONI LUTRIAN..absolutish t....
Hermeneutika...stud ion aspektet e te te menduarit historik si ne planin letrar ashtu edhe ne ate psikologjik njerezor.......
gysi mundohu te pakten te gjesh kohe ta lexosh te pakten nje liber te tille e do ta kuptosh...mjafton ndoshta ta lexosh UMBERTO EKON  semiologun, filozofin, shkrimtarin e njohur italian

te pershendes gjini
P.S,.  te gjitha keqkuptimet kane te bejne me keqinformime dhe dije jo profesinale

  • Postime: 440
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#18 ne: 22-11-2005, 23:00:15
Ne fakt, me teper se nga mungesa e profesionalizmit, keqkuptimet vijne nga mungesa e vullnetit per te kuptuar. Personalisht nuk me mungon ky vullnet, por megjithate nuk po e kuptoj se ku ishte problemi ne shkrimintim te mesiperm, per te cilin po thua edhe se nuk marr vesh nga filozofia.
Ne fakt une jam diplomuar per filozofi-sociologji, por kam pershtypjen se nuk ka nevoje per diplomen time per te pohuar qe feja ka lindur perpara filozofise antike. Eshte e vertete qe nuk marr pjese ne rrethe shkencore (ne fakt nuk po e kuptoj qarte se cfare kupton ti me rrethe shkencore), por besoj se nuk eshte e nevojshme te marresh pjese ne rrethe te tilla per te diskutuar koncepte te thjeshta ne nje forum modest si ky.

Te falenderoj per keshillen. I kam nja dy libra te Umberto Ekos ne shtepi, por jane duke pritur nje rradhe shume te gjate per tu lexuar. Gjithsesi, nuk besoj se mosleximi i Ekos te heq te drejten per te folur per temen qe po diskutojme.
Ndersa persa i perket menyrave te te menduarit te njeriut modern me njeriun antik, nuk po e kuptoj fort lidhjem me temen.
Ndoshta, vjen edhe nga qe fjalite e tua mezi kuptohen nga ana gjuhesore. Do te lutesha te perpiqeshe te jesh pak me i qarte.

  • Postime: 25
  • Karma: +0/-0

#19 ne: 23-11-2005, 09:08:42
gysi i ke ngaterruar gjerat aq shume sa qe as veten nuk e kuptone, e lere me te tjeret. Nje pjese e madhe e terminologjise gjuhesore qe e perdore sot bota moderne vjen nga puna e filozofeve antik. Shume terme qe i pedorim ne sot ,per here te pare i kane perdorua dhe formuluar filozofet antik. Nuk dua te t'i tregoi sepse po e vrej s'e nuk deshiroke te merresh me gjera te panevojshem, aq me shume kur nuk i verteton pohimet e tua kritike qe i bene.  Vlen ta lexosh Frohmin: Ikje nga Liria, e te kuptosh metafiziken e problemeve qe i kam shtjelluar une, gje per te cilat ti as nuk ki ke kuptuar e as nuk ke fare lidhje me to.  
Ta kryesh nje fakultet eshte gje fare e lehte, por te merresh me probleme shkencore  eshte dicka tjeter. Ti gysi p.sh. ke mbaruar filozofine-psikologjine, mesiguri ne tirane, ngase ne shtetet perendimore keto te dyja drejtime jane te ndara qe moti si drejtime shkencorene vete, madje poretendohet ti profilizojne edhe me.

nuk dua thellohem me, mbase eshte e kote.
tung nga gjini prishtine

  • Postime: 519
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#20 ne: 23-11-2005, 11:38:36
o gjino,boll na bere lojra fjalesh,duke i ardhur verdalle ceshtjes por futu ne teme ,e  shpreh dicka qe te mos jete e tipit ,sa i zoti jam une e sa skarco jeni ju te tjeret(shkeputu nga diskutimet adoleshenciale)

qe s ke kurrfare njohurie fetare e kuptuam para se ta thoshe me gojen tende!

problemi jot eshte se e ngushtuar dijen njerezore,tek civilizimi perendimor,qe per fat te keq fillon me helenet e vazhdon  me amerikanet!

se kush eshte persia e zarathustra e dine dhe 10 vjecaret!

po ti pergjigjeshe pyetjeve qe te bera do arrije ne keto perfundime:

1-filozofet e pare te civilizimit kane qene sacerdotet(prifterinjte e tempujve e faltoreve) sumere,babilonas e egjiptian!

2-feja e filozofia,kane ekzistuar para civilizimit(arkeologjia ka provuar se feja ka ekzistuar qysh 30 000 me pare,e logjike ku ka rite fetare ka filozofi)

perdorimi i intesifikuar i shprehjeve ofensive ne nje diskutim realizon kontradikta te paarsyeshme ,te cilat behen pengesa
veshtiresisht te kapercyeshme ne konceptimin (deshirues  ),pozitiv  te karakterit  te interlokutorit ,si dhe te arritjes pa eksese te nje perfundimi  te pelqyeshem te ceshtjes nga palet diskutuese!

keshtu kisha qejf te shprehesha njehere e nje kohe,por perdorimi i tepruar i fjaleve te huaja,me beri ta le menjane!







  • Postime: 440
  • Karma: +0/-0
  • Gjinia: Mashkull

#21 ne: 23-11-2005, 22:10:30
O Gjin!
Perpara se te me sugjerosh se cfare te lexoj, perpiqu te shpjegohesh drejt. Perpiqu te na shpjegosh se ku e kemi gabimin, se sa per rrethet shkencore, nukpo na thu nai gj te re. Asnje nga ne nuk eshte aq profesionist sa te mund te beje nje debat te mirfillte shkencor, te niveleve akademike. Ta thashe edhe me siper. Te kesh nje diplome nuk te jep te drejten te jesh i aft per te marre pjese ne debate mirfillti shkencore, por te pakten te jep njefare ideje me te qarte dhe me te kompletuar per te diskutuar rreth ketyre gjerave.
Nje korrigjim. Une nuk kam mbaruar per filozofi-psikologji. Por per filozofi-sociologji. Sigurisht edhe keto behen te ndara ne perendim. Por ne kushtet e shqiperise, shtoketu edhe faktin qe nuk ka shume hapesira per filozofin e mirfillte, pra nuk ka treg pune, fakkulteti yne eshte perpjekur te beje filozofi me nje orientim me social. Pikerisht prandaj edhe i ka bashkuar te dyja. Se sa ia ka arritur kesaj eshte nje muhabet krejt tjeter dhe nuk ka te beje shume me debatin tone.
Me lart e permenda fushen time per te clen kam studiuar me shprese se do te mund te zhvillonim nje debat mes kolegesh, por me duket se meteper po zhvllojme nje debat me shurdhesh.

Ne qofte se ke qejf me fol per problemet e modernizmit per te cilin ben fjale Fromi, je i lire ta besh por duhet ta lidhesh me temen, pra me fene.  Gjithsesi, me dy llafe qe thua me siper, nuk ke shpjeguar asgje. Ne qofte se vertete deshiron te te kuptojne, duhet te lodhesh pak me teper, dhe ti shpjegosh gjerat.

  • Postime: 25
  • Karma: +0/-0

#22 ne: 24-11-2005, 07:09:25
epo mire,

une kujtoje mirefilli se filozofia e vertet dhe e mirefillt ka filluar me paraqitjen e filozofeve antik greke, se çfare ka pasur me heret ajo eshte forme e hershme e te menduarit(filozofuarit) dhe besuarit mitologjik( miti eshte i bazuar ne gojedhena, kurse filozofia eshte e bazuar ne te dhena shkencore).
Kujtojme se arritjet e medha filozofike ne greqin antike kane ndodhur me heret se me paraqitjen e religjioneve Krishtianizmit dhe Islamizmit( si religjione qe pretendojne se jane apriori te parat),  zaten filozofia antike greke ka bere punen kryesore kur keni te bejme me Etiken si formma me e larte morale e njeriut( kemi nje opus te tere librash filozofesh antik qe kane shkruar per MORALIN, PAVDEKESINE, VDEKJEN, SHTETIN ETJ Nder TA JANE SOKRATI, PLATONI(Apologjia e Sokratit, FEDONI etj), ARISTOTELI-vepra e tij mbi etiken(ETIKA E NIKOHMAHUT,) te gjitha keto flasin qarte dhe shpjegojne ne menyre filozofike (shkencore) per ato gjera qe religjionet e mevonshme jane munduar ta shpjegojne dhe kane pretenduar apriori se jane te parat, por e verteta shkencore eshte se fale punes se filozofeve antik grek, e kane bashkuar FORMEN ME PERMBAJTJEN( term filozofike) kurse religjionet e mevonshme jane pjese determinative e ketyre filozofeve. Te mos e harrojme se shume me vone apoestujt e filozofise religjionare e kane "sklaveruar" filozofine duke e quajtur si SHerbetore te TEOLOGJISE, pra ketu fare qarte shihet se shume me vone pretendohet qe filozofia ti sherbej teologjise ne shpjegimin e dogmave te tyre.

Mbase nuk do te me kuptoni, por kjo ndodh,sepse nuk jeni ne rrjedha shkencore t mirfillta. Apo edhe se nuk studioni po r vetem lexoni...e ketu ka dallim te lexuarit dhe te studiuarit.

tung nga gjini
prish(s)tine

P.S> Levizesi i palevizshem(Aristoteli) eshte Zoti, atehere si doli qe doktrinat dogmatike te mevonshme te religjioneve te bazohen ne veprat dhe shembujt e filozofeve antik grek, apo te Platoni per pavdekshmeri e shpirtin.
Parulla ime e fundit eshte:
Feja pa ndihmen e Filozofise, jo qe do te ishte shterp por s'do kishte ekzistuar.
kurse ka dallime te besuarit ne zot dhe te besuarit ne fe.
e mos te jap shembuj te mevonshem te filozofeve modern...qe skane te sosur per rendesine e filozofise dhe te religjionit.....nje gje e tille mund te ndodhe vetem nese shkruajme libra

Temat e fundit