Ju rrëfej se çdo të kishte bërë Enver Hoxha po të ishte gjallë - Historia Shqiptare

×
Albanian Forums, Zerion Zeri yt Zeri Info, Forumi Shqiptar Al Virtual, Diskutime, Biseda, Chat Njofje, Informatika, Teknologjia, Gazeta Tema, Gazetat Shqiptare, Bota Sot, www Channel Albania, Telegrafi Kosovo, Ballkani Web, Gazeta Lajme shqip, Lajmet e Fundit Shqiperia Kosova, Dita, Panorama, Kryeartikull, Faqja Kryesore, Video Shqip, Muzike Shqipe, Njoftime, Lajmerime, Temat Online, Gazetat, Kosovare, Shtypi Ditor, Sporti Shqiptar, Dashuria, Pyetje Pergjigje, Keshilla, Ndihme, Webmaster Shqiptar, Familja, Shqiptaria, Muzika, Receta Gatimi, Imazhe, Vipat-shqiptar, Aktualiteti
Media Sociale
Mesazhe Private
Shqiptaret duke lexuar tema interesante dhe te ndryshme
Tema re

Ju rrëfej se çdo të kishte bërë Enver Hoxha po të ishte gjallë

Ju rrëfej se çdo të kishte bërë Enver Hoxha po të ishte gjallë

· 2 · 463

  • Postime: 28589
  • Karma: +48/-5
  • Gjinia: Mashkull

ne: 26-07-2011, 10:10:15
Ramiz Alia: Ju rrëfej se çdo të kishte bërë Enver Hoxha po të ishte gjallë në lëvizjen demokratike
Nga Fatos Veliu

Ish-kreu i shtetit komunist dëshmon për ngjarjet e viteve ‘90. Pse ai nuk ishte dakord me lëvizjen studentore, ndërkohë që po e mbështeste atë pa rezerva. E vërteta pse bashkëpunoi me demokratët dhe si do të ishte rrjedha e shtetit po të jetonte Enveri.
HYRJE
 
Vijon intervista e Ramiz Alisë. E ndërsa kemi mbërritur në pjesën e tretë të ish-kryetarit të shtetit komunist dhe pasuesit direkt të projektuesit të komunizmit të përgjakshëm shqiptar, Enver Hoxhës, nuk reshtim së suprizuari nga dëshmitë e çuditshme dhe interesante të tij.
Ndërkohë që Ramiz Alia nëpërmjet kësaj interviste të dhënë ekskluzivisht për “standard”, flet për probleme dhe shqetësime të shtetit që ai vetë drejtoi, nuk ngurron të flasë me duar të pastra për momente specifike që kanë lënë mbresa në opinionin e gjerë. E veçanta e kësaj interviste të Alisë është se ai në një farë mënyre pranon suksese të shtetit të tij, por në mënyrë të sinqertë ai pranon edhe dështimin ekstrem.
Në numrat e kaluar nuk ka harruar të flasë me hollësi për çdo detaj të atyre viteve që dramatizuan rëndë jetën dhe fatet e popullit, ashtu siç s’ka ngurruar të vendosë pikat mbi “I”, mbi gabimet që sollën shkatërrimin, siç është fajësimi për ndërprerjen e marrëdhënieve me Kinën.
Por Ramiz Alia fajëson edhe kushtetutën që dikur e ka trumbetuar vetë si arritje të komunizmit të shtetit që drejtonte.
Por edhe në këtë intervistë të sotme ai sërish na befason për detaje që nuk ka folur asnjëherë.
Si flet për situatën që e detyroi shtetin e tij të dërgojë floririn në Zvicër për të sjellë bukën dhe ushqimin e domosdoshëm për popullin, Alia ndalet edhe në vitet ’91 kur filloi lëvizja studentore.
“E kam mbështetur, por s’e kam dashur”, - thotë ai për atë lëvizje. Të thuash që s’është sinqeritet ?. Dhe ai sqaron “ nuk mund të shikoja me simpati atë që po më rrëzonte mua”.
E kështu vjen edhe në dëshmitë interesante, të cilat i bën publike për herë të parë vetëm tani pas 20 vjetësh, si është rrëzuar nga pushteti që e synoi një jetë të tërë. Konkretisht, ai prononcohet për temën “ Enveri dhe lëvizjet për demokraci”
Pas kësaj vjen deklarata interesante, se edhe Enver Hoxha nuk mund ta ndalte lëvizjen për demokraci, se ai do të ndodhej para një ekonomie të rrënuar.
Një përgjigje kjo e shumë komentuar këto 20 vite, por që asnjëherë nuk ishte dëgjuar një prononcim i Ramiz Alisë.
Gjithçka lexuesi i “standard” do ta mësojë në intervistën e mëposhtme të tij.
 
 
( Vijon nga numri I kaluar )
 
 
Zoti Ramiz
 
Në numrat e kaluar të kësaj interviste, tuajën, e cila në lidhje me shumë të tjera që mund të keni dhënë këto 20 vitet e fundit, është shumë më e veçantë për shkak të problematikave që trajtoni, ashtu dhe sinqeritetin për të thënë ato që kanë ndodhur në të vërtetë.
Pyetja ime në fillim të kësaj interviste të tretë ka lidhje sërish me thesarin në ar, për faktin se nuk është trajtuar asnjëherë, ndërkohë që është abuzuar shumë në opinion.
Unë do ju thoja që ka qenë me të vërtetë situate aq ekstreme dhe detyruese që ari i Shqipërisë përfundoi në Zvicër?
 
 
 
Në atë kohë, pra, në vitin 1990, siç u shpreha edhe në numrat e mëparshëm ishte situatë e tmerrshme për sa i përket mundësive për të plotësuar tregun me artikujt qoftë edhe më minimalë për jetesën e popullit.
Tregu i brendshëm, pra, prodhimi, kishte rënë shumë. Kjo kishte sjellë rënie të eksportit. Por rënia e eksportit kishte sjellë rënie të importit, se me se do t’i blije?
Kishim dy tre vjet që kishim blerë me kontrata me të drejtë pagese të vonuar, gjë që kishim shënuar një borxh të konsiderueshëm.
Tani të të pyes unë!
Prodhimi kishte rënë, gjë që solli akoma mungesa të reja në treg, por  ky treg i thellon mungesat kur nuk sjell importi, se na ra dhe ai.
E gjithë kjo situatë kishte një emër. Situatë tepër kritike. Populli nuk kishte gjërat më të nevojshme për jetesë.
E si të mos mjaftonin këto;
Tregu i huaj na kishte bllokuar të gjithë lëvrimin e artikujve edhe të kontratave të mëparshme që kishim nënshkruar. Borxhi i krijuar kishte sjellë te tregtarët e lindjes dhe perëndimit të kumbisnin besimin te shteti ynë. Ata donin lekë në dorë dhe pasta të lëvronin marrat e kërkuara.
Mirëpo ne na duheshin artikuj duke filluar që nga gruri.
Ministri ynë i tregtisë së jashtme na kishte ngelur aty pa mundur të sillte asgjë.
Këtu pritej krizë e paparë.
Po ashtu kombinatet, kryesisht ato tekstile kërkonin lëndën e parë se ngeleshin mijëra njerëz pa punë.
Atëherë shteti kishte detyrim të siguronte vetë çdo artikull për popullin.
Atëherë çdo të bënim? Vetëm floriri na kishte ngelur se me të tjerat kishim mbuluar diferencat në prodhim duke filluar që në vitin 1980, kur u ndërpremë me Kinën.
Mund të lihej populli pa bukë? Përse duhej ky flori kur më shumë se kurrë ky popull kishte nevojë?
 Pra, me pak fjalë, mungesa e madhe e nevojave të popullit të shtynte të gjeje burimet e domosdoshme. Kushtetuta nuk na lejonte asnjë rrugë.
Tjetër, atëherë duhej të shfrytëzonim të gjitha ato mundësi të brendshme që kishim.
Një nga mundësitë ishte të shfrytëzonim rezervat e fundit që kishte shteti.
Rezerva e fundit ishte floriri.
Rezerva e sigurt.
Me kusht që të mos na i preknin. Po, po edhe të na i kthenin kur ne të kishim siguruar dollarët që të paguanim ato që na kishin konvertuar nga garancia e floririt.
Ajo sidoqoftë, shpjegon një fakt. Shpjegon faktin që situata në Shqipëri ishte tepër e rëndë, tepër e vështirë, dhe ishin më të vështira që të kapërceheshin.
 
 
 
Si është e vërteta e hedhjes në qarkullim e kartëmonedhave të reja shtesë, pra janë prerë para në sasi të konsiderueshme gjë që ka sjellë rritjen e inflacionit, shumë.
 
Gjithmonë jemi në kushtet që ju fola që kërkonim rrugë mundësi, zgjidhje.
Siç ju thashë, rënia e prodhimit arriti pikat kritike. Por më e rënda ishte që nuk mund të blinim shumë në tregun e jashtëm. E ndërmjet këtyre që nuk mund të blinim ishte dhe lënda e parë.
Por mungesa e lëndës së parë na solli mbylljen e ndërmarrjeve. Ishin mijëra punëtor që duhej të merrnin rrogën. Nuk ishte faji i tyre ai që nuk kishte lëndë të parë, ishte faji im, pra i shtetit. Kështu doli ligji i 80 % -shit.
Por ishin qindra e qindra ndërmarrje që u mbyllën në të gjithë Shqipërinë. Kjo do të thoshte që ishin mijëra rroga që do merreshin kot. Shtoji kësaj dhe mbylljen e shumë ndërmarrjesh se kaluan në greva për kushte më të mira, paga etj. Por edhe këta punëtor grevist do të merrnin rrogat e plota.
Një situatë e tmerrshme. Ishim tërësisht në fund të humnerës ekonomike.
Pra, u krijua një situatë tepër e rëndë ekonomike. Dhe kjo është koha që erdhi lëvizja demokratike.
 
 
Specialistët e ekonomisë që kanë qenë edhe zyrtarët më të lartë të shtetit që ju drejtonit thonë se nuk kishte as një mundësi të dilej nga ajo situatë ku kishim rënë veç të përmbysej kushtetuta komuniste që nuk lejonte kredimarrjet, koncesiondhëniet etj. Por të ndryshonte kushtetuta duhej të ndryshonte politika, pra të binte shteti juaj komunist.
Gjithsesi pyetja ime ka të bëjë me këtë pikë.
Juve Ramiz Alia, kur patë humnerën ekonomike dhe kur e kuptuat se vetëm përmbysja e kushtetutës sillte mundësi të reja në ekonomi,
i patë me shpresë lëvizjet politike që nisën në vend?
 
 
Situata ishte tepër e vështirë. Nga më të vështirat që mund të mendohet.
Por nuk mund të them unë, madje as unë dhe askush tjetër që lëvizja studentore që filloi që e shikonim me admirim.
Pra, nuk mund të thonim që e donim.
Nuk e donim.
se ajo ishte përmbysje.
Çështja është që ne nuk e kundërshtuam, kupton?
Por jo se e donim.
 
 Por ama nuk mund të mos thoni që edhe më tej se në ‘90-n, ekonomia jonë vinte duke u rrënuar tmerrësisht?
 
 
Situata e rënduar ishte pikërisht në vitin 1990.
Viti 1991 është viti që u kalua në një sistem tjetër. Në fund të vitit 1990 është ajo lëvizja e studentëve , d.m.th. filloi një rrugë tjetër Shqipëria.
Pra, ‘91-shi çoi vendin në një rrugë tjetër të kundërt nga ajo e jona.
Kjo do të thoshte që iku nga duart tona
Ndërsa unë jam duke u përgjigjur pra e kam fjalën përpara, te ‘90-a.
Te ‘90-ta unë kam parasysh tërë ato vështirësi ekonomike që the ti.
Filluam që në ‘90 –n. Qysh atëherë ekonomia kombëtare u shkoq.
D.m.th. mungesat ishin evidente.
Shumë fabrika nuk punonin se nuk kishte lëndë të parë.
Dhe u bënë përpjekje që të gjendej lënda e parë.
Dhe u bënë përpjekje duke përdoruar dhe floririn tonë.
Por natyrisht duke siguruar që ai të kthehej kur të kishim mundësitë. Pra, me rregulla të hekurta.
 
Përfundimi i këtyre përpjekjeve, mendoje si të luftoje me mullinjtë e erës.
Juve, pas tyre, arritët gjë, ndërkohë që nuk e prisnit me simpati ndryshimin e kushteve politike që të sillte ndryshimet ekonomike?
 
Të gjitha këto u bënë por… situata ishte tepër, tepër e zezë.
Pra, është pikërisht në këtë kohë që filloi ajo lëvizja e madhe e studentëve për demokraci popullore etj.
Dhe është pikërisht kjo një nga arsyet që ne, flas qeveria e asaj kohe nuk e kundërshtoi lëvizjen e studentëve.
 
E thoni që e ajo qeveri e pa me simpati?
 
Jo simpati, por kërkoi bashkëbisedimin me të me qëllim që ndryshimet të bëheshin në mënyrë paqësore, normale dhe jo t’i krijonin popullit, përveç plagës ekonomike që kishte t’i krijonin edhe një plagë të madhe sociale. P.sh. do të ishte shumë e rëndë për ne:
Po të fillonte vrasja;
Të fillonte një armiqësi popullore;
Gjë që ishte e rrezikshme për të ardhmen e Shqipërisë.
Pra, duhej të shikonim shumë më gjerë se sa mund ta mendosh. Duhet që në ato momente flake ti shikonim gjërat që të ndryshonin dhe të shkonin mirë jo më vetëm në planin ekonomik që ju e theksoni kaq shumë por edhe në planin politik e shoqëror, të cilat në vitin ‘91 kishin dalë në skenë me të njëjtin tension si problemet ekonomike.
 
 
 
Zoti Ramiz: Mendoni se situata e Shqipërisë, si nga ana ekonomike dhe nga ana politike degjeneroi për faktin se kishte vdekur Enver Hoxha?
Fjala është që do binte prodhimi në rast se jetonte Enver Hoxha, i  cili ishte ndëshkues në rast se realizoje?
A do degjeneronte në pik të tillë komunizmi shqiptar po të ishte ai njeri që kishte qejf dhunën dhe ndëshkimin?
 
 
 
Jo nuk mendoj. Nuk mendoj se gjithçka kishte filluar më përpara. Enver Hoxha vdiq në ‘85-ën ndërsa rënia kishte filluar që në ‘80-ën.
Në 85-ën që ai vdiq kishte pesë vjet që ne kishim probleme me të ardhurat. Kishim probleme me eksportet. Kishim filluar rezervat, por mendonim se do të ndryshonin gjërat dhe rezervat do të rivendoseshin sërish nga ishin hequr.
Po kështu edhe pengesat e mëdha për sa i përket marrëdhënieve ekonomike që paraqiste kushtetuta jonë ishin bërë problem që kur jetonte Enveri, menjëherë sa u prishëm me Kinën.
 
Pra, ju mendoni se edhe Enver Hoxha po të ishte gjallë, situata politike do të ndryshonte? Pluralizmi do të vinte?
 
 
Unë nuk e di ç’mund të bënte Enver Hoxha më tepër.
Sigurisht autoriteti i tij në krahasim me timin ishte shumë madhor, madje gjigant do të thoja. Dhe kur flas për autoritet, nuk e kam fjalën për mobilizimin e masave vetëm por e kam dhe për autoritetin e tij në arenën ndërkombëtare.
Por ajo situatë nuk mund të ndalohej. Fjala ishte te ekonomia. Po nuk i sigurove bukën dhe ushqimin popullit, nuk ke rrugëzgjidhje veç të falimentosh. Dhe po të ishte Enver Hoxha ekonomia e shtetit do të ishte rrënuar në ato përmasa. E çdo bënte pas kësaj??
S’e di. S’e di. Vetëm me autoritet mund të arrihet ekonomia?
 
 
Kur flisni për autoritetin e Enver Hoxhës e keni fjalën për autoritetin e dhunshëm që ai e kishte cilësi kryesore?
 
 
Jo vetëm të dhunshëm, por Enver Hoxha kishte edhe një autoritet intelektual dhe gjithashtu, siç të thashë një autoritet ndërkombëtar të dukshëm.
Ai ishte shumë më i madh nga autoriteti që kisha unë.
Por a mund të arrinte në atë kohë më shumë, s’e di.
Zor është, por…
Të bëhen hipoteza të tilla se nuk është problemi që varet nga njëri apo tjetri.
Janë të tjera kushte ato që vendosin për parime të mëdhaja.
Siç qenë në rastin konkret, shkrirja e ekonomisë sonë. Na ngelën në dorë vetëm parimet.
 
Zoti Alia, kur ju thashë për autoritetin e dhunshëm të Enver Hoxhës e kisha fjalën se ai ekzekutonte kur nuk realizoje. Në rast se një ndërmarrje nuk arrinte planin, ai nuk e falte pa ndëshkim?
Gjë që ju ndryshuat taktikë.
Pra, që ti kthehemi pyetjes, me këtë metodë që kishte Enveri, do të guxonte kush të mos realizonte?
 
E kuptoj, por problemi është se si mund të godasësh ti punëtorin kur ti s’ke lëndën e parë që të prodhosh. Në këtë kuptim ishte problemi i vështirë. Se po të kishte lëndë të parë dhe ata që nuk kishin realizuar ne nuk i kishim goditur, atëherë po. Por s’ishte lënda e parë. Dhe fajin e kisha unë si shtet që nuk e kisha sjellë lëndën e parë dhe nuk e kishe ti që nuk po e përdorje. Pra, defekti i madh ishte në përgjithësi në të gjithë shoqërinë që ishte krijuar kjo situatë e rëndë.
Pra, gjithçka ka ardhur që me prishjen me kinën.
 

  • Postime: 12285
  • Karma: +336/-221
  • Gjinia: Femer

#1 ne: 26-07-2011, 11:22:42
Ky po ky ala ska vdek

Temat e fundit