Show Posts - Ωμέγα

×

Show Posts

This section allows you to view all posts made by this member. Note that you can only see posts made in areas you currently have access to.


Messages - Ωμέγα

Faqe: 1 2 3 4 [5] 6 7 8 9 10 ... 21
101
Pyetper / Si te perdorim Vajin e Kokosit?
« ne: 15-03-2021, 22:46:57 »

102
Pyetper / Si te perdorim Omega 3?
« ne: 15-03-2021, 22:45:51 »
Vaji i peshkut është i njohur si zvogëlues stresi, ndihmues në kthimin e vigjilencës tek të moshuarit dhe përmirësimin e mirëqenies në përgjithësi.

Vaji i peshkut (Omega 3) është i shëndetshëm për njeriun në shumë mënyra si për shëndetin mendor edhe at trupor. Për shembull, acidet yndyrore të Omega 3 janë vërtetuar për parandalimin e sëmundjes së zemrës si dhe sëmundjeve mendore. Përveç tjerash mund të zvogëloj edhe diabetin, kancerin, çmendurin dhe dhimbjet në përgjithësi.

Përmirësues i shëndetit mental

Acidet e Omega 3 janë përmirësues te fuqisë se trurit per shkake se përmbajnë DHA (Acid Decosahexaenoic) dhe EPA (Acid eicosapentaenoic) qe te dyja janë vitale per funksionimin e mire te trurit. Dhe si rezultat fuqia mendore rritet qe shpien ne koncentrim me te mire, rritje kreativitetit dhe memorie te përmirësuar. Personi behet me i ditur.

I mirë për lëkurë të re dhe shkëlqyese

Vaji i Peshkut rigjallëron lekuren e plakur duke shtuar prodhimin e kolagjeni dhe elastineve qe dhurojne freski (rini). Eicosanoids anti-inflamator janë përgjegjës për zvogëlimin e irritimin (ndezjen) e lekurës dhe kështu zvogëlon rrudhat te cilat gjithashtu prodhohen në sasi te mëdha.

Zvogëlon zhvillimin e sëmundjeve mentale

Mosbalancimi kimik i nxitur nga çrregullimet mentale rezulton kur truri ka nivel te ulet te EPA dhe DHAs. Çrregullimet mentale sikur sëmundja Alzheimer-it, Parkinson-it, çmenduria, skizofrenia dhe sëmundjet tjera ne pacient me sklerozë të shumëfishtë, mund te zhvillohen nëse truri nuk mund te rregulloj luhatjet e gjendjes mentale sikur emocionet ekstreme dhe depresioni.

Zvogëlon rrezikun nga kanceri i gjirit

Acidet yndyror nga vaji i peshkut ndalojnë mutacionin e qelizave te shëndosha ne qeliza kancerogjene, pengojnë zhvillimin e padëshirueshëm te qelizave dhe vrasin qelizat kancerogjene egzistuese. Si rezultat formimi i tre llojeve te kancereve të zakonshëm – kanceri gjirit, kanceri zorrës se trashë dhe kanceri prostatës – parandalohet.

Përmirëson nivelet e kolesterolit dhe parandalon sulmin në zemër

Acidet yndyrore që gjenden në vajin e peshkut sikur DHA, EPA dhe DPA ndihmojnë ne zvogëlimin e kolesterolit te keq, LDLs, trigleceridet dhe presionit te gjakut. Ato parandalojnë sulmin ne zemër duke u kujdesur për zemrën, venat dhe arteriet tua. Sipas një hulumtimi, acidet yndyrore te vajit të peshkut rrisin kolesterolin e mirë, HDL dhe parandalojnë formimin e mpiksjes së gjakut para se ato të shkaktojnë dem në trupe.

Suplement për nënat shtatzëne

Sipas një studimi nënat që marrin suplement të vajit të peshkut kanë rrezik më të vogël të lindjes së hershme. Ato ndihmojnë zhvillim të mirë të fetusit (embrionit) dhe parandalojnë problemet e zhvillimit, çrregullimet e sjelljeve dhe ndihmojnë zhvillimin e trurit tek embrioni. Fetusi zhvillohet në një foshnje të shëndetshme dhe te mençur.

Zvogëlon zhvillimin e sëmundjeve mentale tek fëmijët

Edhe një shembull tjetër i të mirave shëndetësore të acideve Omega 3 është aftësia e tij në shërimin e ADD (Attention Deficit Disorder apo çrregullim të aftësisë koncentruese), ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder apo çrregullim që karakterizohet me një lloj të përsëritshëm të mosvemendjes apo hiperaktivitetit), dyspraxia (dëmtim i aftësisë se ekzekutimit te lëvizjeve vullnetare) dhe Dyslexia (paaftësi qe karakterizohet me probleme ne lexim, shqiptim, shkrim ne te folur dhe ne te dëgjuar).

Përmirëson sistemin imunologjik

Shtimi apo përmirësimi i sistemit imunitar është për shkake se vaji i peshkut nxit prodhimi e serotonin-it, hormon ky qe i bene njerëzit te lumtur, shkruan femina.al. Lumturia me efektivitet i zgjedh problemet emocionale dhe kështu rritet mirëqenia e përgjithshme.

Shton qetësin dhe lirimin nga stresi

Sipas një hulumtimi acidet yndyror te Omega 3 zvogëlojnë stresin dhe hormonin qe rezulton ne stres të lartë dhe që mund të shkaktojë dëme ne trup.

Zvogëlim të dhimbjeve nga pezmatimi

Dhimbjet nga ndezjet (inflamacioni) i artriti, cystitis dhe gastriti, sa për t’i përmendur disa, zvogëlohet me marrjen e suplementeve nga vaji i peshkut apo edhe si ushqim./klankosova

103
Pyetper / Si te perdorim Omega 3?
« ne: 15-03-2021, 22:45:24 »

104
Pyetper / Si te perdorim Omega 3?
« ne: 15-03-2021, 22:45:11 »

105
Pyetper / Si te perdorim Farat e Lirit?
« ne: 15-03-2021, 22:43:41 »
 

Duke filluar nga chiat, bota e farave është e mbushur me shumë konkurrencë të shëndetshme.

Ndërsa është e lehtë të mësohesh me puding chia, fara e lirit mund të jetë po aq e shijshme. Në fakt, përfitimet shëndetësore të farës së lirit janë me të vërtetë të shumta. Fara e lirit është e njohur për të qenë e mbushur plot me vitamina thelbësore dhe lëndë ushqyese si proteina dhe acide yndyrore, duke e bërë atë të fuqishme për të rritur marrjen tuaj ditore.

“Fara e lirit ka një aromë me të vërtetë të mirë me arra”, thotë Tamar Samuels, një dietolog i regjistruar dhe bashkëthemelues i Culina Health. Këto fara janë të gjithanshme dhe të lehta për t’u përdorur në një gamë të gjerë recetash, por ato janë veçanërisht të popullarizuara në pjatat e thjeshta si bollgur, smoothie dhe bukë ëmbëlsirash.

Ndryshe nga disa fara të tjera, është e rëndësishme të bluani farën e lirit për të thithur më mirë lëndët ushqyese të saj pasi njerëzit nuk mund ta tretin lehtë krundet e saj të jashtme, thotë Samuel.

Këtu janë shtatë përfitimet shëndetësore të farës së lirit që vërtetojnë se është një lëndë ushqyese që ia vlen të shtohet në listën tuaj të blerjeve:

Ka acide yndyrore Omega-3
Fara e lirit është një burim i pasur i acideve yndyrore omega-3, yndyrnat e shëndetshme që shpesh gjenden te peshqit.

Burim i shkëlqyeshëm i fibrave
Fara e lirit është gjithashtu një burim i shkëlqyeshëm i fibrave. Sipas Mimkha, një racion standard, dy lugë gjelle përmban afërsisht katër gram fibra dietike, që është më shumë se 1.1 gram që mbajnë farat e kërpit. Kjo është afërsisht 14 për qind e marrjes suaj të rekomanduar ditore të fibrave, shpjegon ajo, gjë që e bën atë një burim të pasur.

Plot me proteina
Ju gjithashtu mund të drejtoheni tek fara e lirit për një dozë të proteinave. “Në dy lugë gjelle, ka katër gram proteina, e cila është mjaft e lartë për një sasi kaq të vogël ushqimi”, thotë Mimkha. Krahasimisht, farat e chia përmbajnë rreth një gram më pak se fara e lirit.

Ndihmon shëndetin e zemrës
Sipas Samuels, acidet yndyrore omega-3 – siç merrni përmes farës së lirit – kontribuojnë në parandalimin e sëmundjeve kardiovaskulare. Studimet kanë treguar se, nga ana tjetër, fara e lirit ndihmon në uljen e këtij rreziku./rd.al

106
Tryeza / Kurkuma - Shafrani i Indisë
« ne: 15-03-2021, 22:42:38 »
Shafran i Indisë është përdorur prej kohësh në kuzhinën dhe mjekësinë aziatike, por gjithnjë e më shumë po gjen rrugën në kuzhinat evropiane dhe raftet e erëzave.

Kjo bimë njihet më së miri si erëz për shumë gatime, por është shumë më tepër se kaq. Jo vetëm që shton një aromë interesante kudo që të gjendet, por gjithashtu ka përfitime të mëdha shëndetësore dhe të reja ende zbulohen.

Shafrani i Indisë është një bimë, rrënja e së cilës përdoret për të bërë një pluhur të njohur portokalli, dhe përbërësi që e bën kaq të shëndetshëm është shafrani. Është një bimë e lidhur me xhenxhefilin, andaj rrënjët e tyre janë të ngjashme me njëra-tjetrën.

Përveç që përdoret si erëz, mund të konsumohet edhe në formë çaji, në dy mënyra. Njëra është të presësh një pjesë të rrënjës dhe ta vendosësh në ujë të valë, dhe tjetra është të hedhësh në të njëjtin ujë pluhurin që përndryshe do të përdorje si erëz në enët, me shtimin e xhenxhefilit dhe mjaltit sipas dëshirës.

Cilat janë të gjitha efektet e shëndetshme të këtij çaji, lexoni më poshtë.

Forcon sistemin imunitar dhe parandalon inflamacionin
Shafrani neutralizon radikalet e lira të dëmshme dhe ndihmon qelizat e sistemit imunitar të qëndrojnë të shëndetshëm dhe të luftojnë ftohjet dhe sëmundjet e tjera. Gjithashtu ndihmon në parandalimin e inflamacionit dhe lehtëson simptomat e shoqëruara me alergji, psoriazë, diabet, sëmundje kardiovaskulare, depresion, artrit dhe madje edhe sëmundjen e Alzheimerit.

Përmirëson gjendjen shpirtërore
Shafrani i Indisë jo vetëm që është i dobishëm për njerëzit që tashmë kanë probleme shëndetësore, por edhe për ata që janë plotësisht të shëndetshëm. Shafrani lehtëson tensionin e muskujve dhe disa hulumtime kanë treguar se ka efekt pozitiv në gjendjen shpirtërore, dhe efekt të mirë në përqendrimin dhe kujtesën.

Është mirë për lëkurën
Kohët e fundit, ka të dhëna që shafrani ndikon edhe në lëkurë dhe ndihmon në lehtësimin e shumë problemeve dermatologjike. Shafran i Indisë mund të përdoret gjithashtu për të bërë një maskë fytyre për të rritur këto efekte, por tani për tani, duket se çdo marrje e këtij përbërësi në trup ka efekte të dobishme në lëkurë, gjë që është gjithmonë një lajm i mirë.

Mbron mëlçinë dhe përmirëson shëndetin metabolik
Mëlçia është një organ shumë i rëndësishëm dhe duhet të mbrohet sa më shumë që mundemi, dhe duket se marrja e shafranit ndihmon. Përveç kësaj, shafrani ul sheqerin në gjak dhe presionin e gjakut dhe indirekt ndikon në parandalimin e mbipeshës. Sigurisht që kërkon më shumë hulumtime me detaje më specifike, por një filxhan i kësaj pije të nxehtë të paktën herë pas here është po aq i mirë për trupin tonë./rd.al

107
Jeta / Demenca - Parkinsoni, Alchaimer - Sëmundjet e trurit
« ne: 15-03-2021, 22:41:57 »
Një informacion i ri i zbuluar nga studiuesit e Universitetit të Kembrixhit mund të shënojë një hap jetik në të kuptuarit e sëmundjes së Parkinsonit, një çrregullim neurologjik dobësues, sipas hulumtimit të ri.

Një letër e botuar sot në revistën “Nature Communications” përshkron atë që universiteti thotë se është “prova bindëse e re” në lidhje me një “proteinë kryesore” që prek neuronet në trurin e njeriut.

“Nëse dëshirojmë të shërojmë Parkinsonin, së pari duhet të kuptojmë funksionin e alfa-sinukleinës, një proteinë e pranishme në trurin e të gjithëve”, tha Giuliana Fusco, autorja kryesore e hulumtimit.

“Ky hulumtim është një hap jetik drejt këtij qëllimi”, shtoi ajo.
“Derisa funksioni i kësaj proteine ​​misterioze të konfirmohet me më shumë hulumtime, terapitë e ilaçeve nuk mund të fillojnë të zhvillohen për të trajtuar origjinën e sëmundjes së Parkinsonit”, theksoi bashkautori i studimit, Alfonso de Simone.

Sëmundja mendohet se rrjedh nga një përzierje faktorësh gjenetikë dhe mjedisorë, që çojnë në vdekjen e qelizave nervore që prodhojnë dopaminë, e cila luan një rol në lëvizjen trupore.

Deri më tani, nuk ka një kurë për Parkinsonin, që prek më shumë se 10 milionë persona./rd.al

108
Jeta / Dhjete bimet me te shendetshme për njeriun
« ne: 15-03-2021, 22:35:42 »

109
Tryeza / Fasulja (Groshët)
« ne: 15-03-2021, 22:33:14 »
 

A e keni ditur se fasulet shërojnë këto sëmundje mjaft të përhapura? Fasulet janë të pasura me lëndë ushqyese, që janë thelbësore për shëndetin tonë, gjë që shpjegon pse ato janë një ushqim kryesor në shumë kuzhina kudo në botë.

Fasulet mund të ofrojnë nivele të konsiderueshme të fibrave dietike, folateve, fosforit, bakrit, proteinave, hekurit, magnezit, kaliumit dhe vitaminës B1.

Një filxhan i vetëm përfaqëson të paktën 20% të kërkesës suaj ditore për këto lëndë ushqyese; për disa nga këto minerale thelbësore dhe vitamina, ato japin më shumë se 40% të sugjerimit ditor.

Gama e ndryshme e ushqyesve çon natyrshëm në një listë mbresëlënëse të efekteve shëndetësore që kanë fasulet.

Përfitimet më të dukshme shëndetësore përfshijnë aftësinë e tyre për të detoksifikuar trupin, për të përmirësuar tretjen, uljen e presionit të gjakut, uljen e niveleve të kolesterolit, rritjen e masës muskulore, menaxhimin dhe uljen e rrezikut të diabetit, stimulimin e imunitetit, përmirësimin e shikimit etj.

Menaxhojnë nivelin e sheqerit në gjak
Niveli i lartë i fibrave dietike që gjenden te fasulet është i shkëlqyeshëm për njerëzit që kërkojnë të menaxhojnë diabetin, ose të ulin rrezikun e shfaqjes së kësaj sëmundjeje. Ushqimet me fibra të lartë mund të rregullojnë sasinë e sheqerit në gjak dhe insulinës në trup, duke ndihmuar në stabilizimin e niveleve të energjisë.

Ulin nivelin e kolesterolit
Një përfitim tjetër i madh i fibrave dietike është aftësia për të ulur nivelin e kolesterolit LDL dhe për të zvogëluar rrezikun e sëmundjeve koronare të zemrës. Duke siguruar një ekuilibër të shëndetshëm të kolesterolit.

Më shumë energji
Fasulet janë një nga burimet më të mira të proteinave bimore që mund të shtoni në dietën tuaj, pasi një filxhan i vetëm ofron gati 15 gramë proteina.

Proteina zbërthehet në aminoacide të rëndësishme që përdoren për prodhimin e energjisë dhe rritjen e indeve të muskujve.

Forcojnë sistemin imunitar
Edhe pse sasia e vitaminës C nuk është aq e lartë sa në perimet ose frutat e tjera, ajo përmban më shumë se 10% të rekomandimit tuaj ditor në çdo filxhan fasule. Kjo mund të stimulojë sistemin imunitar dhe të promovojë prodhimin e qelizave të bardha të gjakut, të cilat janë linja e parë e mbrojtjes së trupit kundër patogjenëve të huaj.

Përmirësojnë shikimin
Fasulet janë të njohura për ndikimin në përmirësimin e shikimit. Vitamina A në mënyrë specifike ul stresin oksidativ në retinë, duke ndihmuar në parandalimin e shfaqjes së degjenerimit makular dhe zhvillimin e katarakteve.

Parandalojnë osteoporozën
Lista e mineraleve që gjenden te fasulja përfshin fosfor, magnez, bakër dhe mangan; të gjitha këto luajnë një rol në densitetin e mineraleve të eshtrave. Rritja e marrjes tuaj minerale do të zvogëlojë rrezikun e zhvillimit të osteoporozës, duke ju mbajtur të fortë dhe aktivë, pavarësisht viteve.

Përmirësojnë tretjen
Përfitimi shëndetësor më i njohur i fasuleve është ndikimi që mund të kenë në tretje. Fibra dietike është në gjendje të stimulojë prodhimin e lëngjeve të stomakut dhe të promovojë lëvizje peristaltike, e cila i mban zorrët të lëvizin normalisht.

Konsumimi i rregullt i fasuleve të pasura me fibra mund të ndihmojnë në parandalimin e shenjave të kapsllëkut, duke ulur gjithashtu rrezikun tuaj nga hemorroide dhe ulcera. /Rd.al

110
Bota Sot / Rruga Transpolare
« ne: 15-03-2021, 22:30:04 »
 

Çfarë do të ndodhte nëse shkrirja e kallotave polare do të bënte të aksesueshme një prej rrugëve detare më të lakmuara të planetit?

Deri pak dekada më parë, përshkueshmëria e pakët e rrugëve arktike pengonte zhvilllimin e strategjive ekonomike – tregëtare që të shfrytëzonin kalimet në veri. Por me avancimin e ngrohjes globale periudhat ice free janë zgjatur dhe komuniteti shkencor parashikon që brenda fundit të shekullit verat arktike do të karakterizohen prej një mungese thuajse totale të akullit. Lundrueshmëria e deteve të veriut ka pësuar tashmë një rritje të konsiderueshme dhe konstante për shkak të ndryshimeve klimaterike, duke vendosur në shënjestrat tregëtare dhe strategjike të shumë shteteve. Asnjëherë si më parë nuk ka qenë të përshkueshëm – anipse vetëm pjesërisht dhe në varësi të stinës – të dy kalimet bregdetare në Veriperëndim (North-West Passage) dhe në Verilindje (Northern Sea Route), që sot kalohen rregullisht edhe pa ju drejtuar ndihmës së anijeve akullthyese. Por në harkun e pak viteve do të jetë një kalim i tretë, jo bregdetar, por gjysmëoqeanit, ai që do të tërheqë vëmendjen e fuqive të mëdha: tashmë e famshmja Rrugë Transpolare. Pse?

Avantazhet e Rrugës Transpolare
Oreksi në rritje i Transpolar Sea Route shpjegohet në dritën e një serie faktorësh, që po qe se vlerësohen në detaje, gjenerojnë një potencial strategjik pak të thuash i veçantë. Një aspekt i parë për t’u mbajtur në konsideratë serioze është koha, ajo ndryshore që sidomos në botën e sotme pëcakton sukseset dhe dështimet, fitimet dhe humbet relative të çdo lloj operacioni. Pikërisht prej një çështjeje kohe, TSR mund që jo vetëm të revolucionarizojë trafiqet detare midis Lindjes dhe Perëndimit, por deri të bëjë të “prapambetur” shfrytëzimin e rrugëve të sipërcituara bregdetare arktike. Faktikisht, nëse North-West Passage dhe Northern Sea Route paraqesin kohë kalimi shumë më të ulëta se kanalet tradicionale të Suezit dhe Panamasë, hapja e TSR do ta reduktonte më tej periudhën e lundrimit.

Duke tranzituar në afërsi të Polit të Veriut gjeografik, rruga e re do të paraqitej si lidhja më e shkurtër dhe më komode e të gjithave midis Atlantikut dhe Paqësorit. Veç kësaj, duhet të mbahet parasysh se, në ndryshim nga kalimet në Veriperëndim dhe në Verilindje, TSR ndodhet në ujëra ndërkombëtare. Kjo do të thotë se nuk do t’u nënshtrohet rendit të brendshëm të shteteve bregdetare, duke pasur parasysh detyrimin e respektimit të standardeve globale të sigurisë mjedisore në fuqi edhe në det të hapur. Kompanitë e mëdha të lundrimit të do të ishin padyshim të tërhequra nga mundësia për t’i çuar përpara punët e tyre jashtë juridiksioneve ndërkombëtare, që shpesh dhe qëllimisht vendosin pengesa dhe limite të çfarëdollojshme ndaj trafiqeve detare, si për shembull forma kontrolli e taksimi nga ana e vendeve bregdetare. Në tërësi, kundërshtitë dhe paqartësitë ligjore, do të rezultonin po aq të kufizuara respektivisht atyre të vlefshme për dy rrugëkalimet e tjera.

Pastaj ka edhe një element të fundit për të mos u nënvlerësuar: në rast se do të zhdukej akulli shumëvjeçar i pranishëm në Oqeanin Arktik, që arrin një thellësi prej 5 metrash dhe, për pasojë, rezulton i papenetrueshëm, TSR mund të rezultojë e lundrueshme edhe pa akullthyeset gjatë verës polare të dekadave të ardhshme. Një lundrueshmëri e tillë do të gjente një stimul shtesë në praninë shumë të rrallë të fenomeneve si pirateria dhe terrorizmi, që faktikisht kërcënojnë në mënyrë permanente trafiqet përgjatë choke point tradicionalë (duke qenë tashmë të konsoliduara në afërsitë e Bririt të Afrikës, Ngushticës së Malakës dhe në zona të tjera subjekt paqëndrueshmërie të fortë politike).

Impplikimet gjeopolitike
Shkrirja e kallotave polare arktike dhe hapja e Rrugës Transpolare do të shkaktonin një ndryshim substancial të ekuilibrave që karakterizojnë ecurinë e tregjeve globale. Si pasojë e menjëhershme e reduktimit të kohëve të përshkimit është e pranueshme një rritje masive e vëllimeve tregëtare detare, si edhe një reduktim i përgjithshëm i trafiqeve. Në thellësi, do të zhdukej centraliteti i rrugëve të tjera të komunikimit historikisht qendrore dhe avantazhi strategjik i mbajtur aktualisht nga porte të caktuara mesdhetare dhe të Lindjes së Mesme do të ridimensionohej.
Për pasojë, duket e mundur ndodhja e një shift of power: për shembull, Islanda gëzon një pozicion gjeografik me potencial strategjik të lartë dhe, në kuadër të një zhvillimi të ardhshëm të TSR, ka probabilitet të lartë që të konfigurohet si një nyje themelore tregëtare. Jo rastësisht, ish presidenti islandez Ólafur Ragnar Grímsson kishte parashikuar qysh në vitin 2010 se rrugët arktike do të fitonin brenda pak kohe të njëjtën rëndësi gjeostrategjike të Kanalit të Suezit. Dalja e një lidhjeje të re midis Europës, Azisë dhe Amerikës merr një rëndësi akoma edhe më të madhe nëse do të kihet parasysh se rrugëkalimet e Suezit dhe Panamasë thuajse janë të ngopura në termat e trafikut detar dhe se nga Azia regjistrohet një rritje konstante e kërkesës për lëndë të para dhe hidrokarbure.

Në këtë kuptim, një rol qendror luhet nga Kina, e cila mban akoma primatin botëror të eksporteve dhe që demonstrohet gjithnjë e më shumë e interesuar për t’i shfrytëzuar rrugët e reja të komunikimit për t’i impementuar (dhe diversifikuar) trafiqet e veta detare, nga të cilat varet më shumë se 1/3 e PBB kombëtare. Qeveria kineze e rikonfirmon largpamësinë e saj duke i mbajtur sytë të fiksuara mirë nga Rruga Transpolare (të paktën deri më tani, e lënë pasdore nga pjesa tjetër e botës): Arctic Policy e Republikës Popullore i referohet në mënyrë eksplicite një “kalimi qendror” (thuajse kurrë të përmendura në strategjitë e tjera kombëtare) dhe synimin për të ndërtuar një Polar Silk Road në bashkëpunim me shtete të tjera, si dhe thekson veç të tjerash impenjimin e Pekinit për ta forcuar kërkimin shkencor në zonë me qëllim që t’i zgjerojë mundësitë e lundrimit. Kina, që vetëquhet një near-Arctic State, duket pra më e bindur se shumë të tjerë për pashmangshmërinë e hapjes së Rrugës Transpolare. Dhe ka përgatitur tashmë lëvizjet e para për ta afirmuar fuqinë e saj detare, konform me projektin e realizimit të Rrugës së Mëndafshit të re detare.

Ajo që ka tërhequr vëmendjen e specialistëve të fushës, sidomos në dekadën e fundit, ka qenë kuadri i bashkëpunimit bilateral i ravjëzuar midis Kinës dhe Islandës, duke qenë kjo e fundit një aktor – kyç i ardhshëm në rajon. Tentativat joshëse kineze ndaj vendit të vogël ishullar të veriut e kanë pasur nisjen në vitin 2012, me nënshkrimin e një Marrëveshjeje Bashkëpunimi në Arktik dhe hartimin e një protokolli mirëkuptimi shkencoro – teknologjik. Por miqësia midis dy vendeve ishte institucionalizuar tashmë në vitin 2009, kur Islanda qe shteti i parë europian që hapi negociatat e shkëmbimit të lirë me Pekinin, në shenjë mirënjohjeje për ndihmat e marra pas krizës së vitit 2008. Aksi Pekin – Rejkjavik, duke parë interesat në lojë të të dyja palëve, duket i destinuar që të zgjasë dhe të forcohet. Disponueshmëria financiara dhe madhësia e tregut të Republikës Popullore, bashkë me resurset natyrore dhe nivelin e lartë e kompetencës teknologjike islandeze, do t’i japin raportit midis të dy vendeve një protagonizëm të caktuar në kuadër të lojës globale për Arktikun.

Situata aktuale dhe perspektiva të ardhshme
Megjithëse është i pamohueshëm potenciali revolucionar i Rrugës Transpolare në kuadër të tregëtisë ndërkombëtare, është e nevojshme të kujtohet se akulli shumëvjeçar vazhdon të përfaqësojë një pengesë serioze ndaj zhvillimit të plotë të saj. Në linjë të përgjithshme, shfrytëzimi i rrugëve arktike është i kufizuar në periudhën e verës dhe subjekt i rrezikut të akujve lundrues; pastaj, si për ta komplikuar më tej situatën, do të futen faktorë të tjerë, si ndryshueshmëria e kohëve të tranzitimit dhe pamjaftueshmëria e sistemeve të vëzhgimit, parashikimit dhe monitorimit.
Edhe nga pikëpamja ekonomikë ekzistojnë disa komplikime, pasi kursimi i kohës nuk korrespondon domosdoshmërisht me një kursim parashë. Tregëtia detare ndërkombëtare është faktikisht një sektor subjekt paqëndrueshmërishë dhe krizash periodike, si nga ana tjetër e gjithë ekonomia globale, dhe kursimi në instancë të fundit varet nga kombinimi i ndryshoreve të shumta, midis të cilave luhatja e çmimeve të karburantit, kostot e sigurimeve të dërgesave dhe zhvillimi teknologjik i infrastrukturave detare.

E sigurtë është që provat shkencore sugjerojnë një zhdukje thuajse totale të basenit akullor midis viteve 2030 dhe 2050, nga momenti që shtrirja verore e tij është zvogëluar me 40% nga viti 1979 e deri më sot. Oqeani Arktik do të arrijë ka shumë gjasa një gjendje lundrueshmërie të lartë në harkun e pak dekadave. Disa ekspertë të Arctic Institute nuk kanë dyshime në pohimin se një ndryshim i ngjashëm do të rishkruante rregullat e tregëtisë globale: mjafton të mendohet se “një anije që shkon nga Roterdami në Tokio nëpërmjet Rrugës Transpolare mund ta reduktojë shpejtësinë e saj me 40% dhe prapëseprap të arrijë në Japoni njëkohësisht më një anije që lundron me gjithë shpejtësinë e saj nëpër Kanalin e Suezit”.
Për shkak të kompleksitetit dhe të kritikës që ngjallin në zonë, Rruga Transpolare nuk ka tërhequr akoma interesa të konsiderueshme ekonomike dhe tregëtare, përjashto ato kineze. Ama mbetet fakti se fapja fizike dhe ekonomike e Arktikut është e krahasueshme më zbulimin e Amerikave, siç edhe theksohet nga përfaqësuesit e Arctic Council. Bashkësia ndërkombëtare dhe liderët politike duhet të demonstrojnë kështu një largpamësi dhe aftësi menaxhuese e programuese të caktuar respektivisht mundësive që projektohen.
(nga Geopoliticus)

Përgatiti
ARMIN TIRANA

111
Jeta / C'duhet te dime per vaksinen e Johnson & Johnson?
« ne: 15-03-2021, 22:28:14 »
 

Food and Drug Administration (FDA) e Shteteve të Bashkuara ka autorizuar përdorimin në emergjencë për të rritur e vaksinës kundër Covid-19 të zhvilluar nga Johnson & Johnson. Ja sesi funksionon dhe cilat janë diferencat me vaksinat e Moderna dhe Pfizer/Biontech.

Si funksionon vaksina e Johnson & Johnson?
Vaksina e Johnson & Johnson është një vaksinë me vektor viral. Për ta krijuar, kërkuesit kanë përdorur si vektor një adenovirus të padëmshëm dhe e kanë zëvendësuar një pjesë të vogël të instruksioneve gjenetike të tij me gene të proteinës spike të Sars-Cov-2, ajo që mundëson të hyhet tek qelizat dhe t’i infektojë ato.
Kur ky adenovirus i modifikuar injektohet, hyn në qelizat e personit që i nënshtrohet vaksinimit. Qelizat lexojnë instruksionet gjenetike dhe prodhojnë proteinën spike, që do të jetë kështu e pranishme në sipërfaqen e tyre. Sistemi imunitar i personit të vaksinuar zbulon kështu këto proteina të huaja dhe prodhon antitrupa që do ta mbrojnë në rast se do t’i ekspozohet Sars-Cov-2.

Vaksina që përdor vektorin adenovirus është e sigurtë, pasi adenovirusi i përdorur nuk mund të replikohet në qelizat njerëzore apo të shkaktojë sëmundje dhe proteina spike të Sars-Cov-2 nuk mund ta shkaktojë Covid-19 pa pjesën tjetër të koronavirusit.

Kjo teknikë nuk është e re. Johnson & Johnson ka përdorur një metodë të ngjashme për të prodhuar vaksinën e tij kundër Ebolës, por edhe vaksina kundër Covid-19 e AstraZeneca-Oxford është një vaksinë me vektor viral që rrjedh nga adenovirusi.

Sa është efikase?
Nga studimet e FDA në Shtetet e Bashkuara ka dalë se kjo vaksinë e Johnson & Johnson ëështë efikase në masën 72% në parandalimin e të gjitha rasteve me Covid-19 dhe në masën 86% në parandalimin e formave akute të sëmundjes. Edhe pse mbetet probabiliteti që një njeri i sëmurë të infektohet, do të kishte shumë mmë pak probabilitet që këta të kenë nevojë të shtrohen në spital apo të vdesin nga Covid-19.

Testime të ngjashme në Afrikën e Jugut, ku mbretëron një variant i ri dhe më infektues, kanë prodhuar rezultate të ngjashme: kërkuesit kanë zbuluar se vaksina e Johnson & Johnson është lehtësisht më pak efikase – në masën 64% – në parandalimin e sëmundjes në përgjithësi, por megjithatë ka një efikasitet prej 82% në parandalimin e formave të rënda. Raporti i FDA tregon se vaksina mbron edhe ndaj variantit “anglez” dhe atij “brazilian”.

Cilat janë diferencat më vaksinat e tjera?
Diferenca kryesore është se vaksina e Johnson & Johnson është një vaksinë me vektor viral që derivon nga adenovirusi, ndërsa vaksina e Moderna dhe e Pfizer janë të dyja vaksina me Rna lajmëtar (mRna). Këto lloje vaksinash përdorin udhëzimet gjenetike e ardhura nga koronavirusi për t’u thënë qelizave të një personi që të prodhojnë një proteinë spike, por nuk përdorin një virus tjetër si vektor. Veç kësaj ka shumë diferenca praktike.
Të dyja vaksinat e mbështetura mbi mRna kanë nevojë për dy doza. Vaksina e Johnson & Johnson është njëdozëshe, një element themelor kur ka ka mungesë vaksinash. Vaksinat me mRna duhet të transportohen dhe të ruhen në temperatura shumë të ulëta dhe kanë nevojë për një zinxhir kompleks ftohës për t’u shpërndarë në siguri, kurse ajo e Johnson & Johnson mund të ruhet për të paktën 3 muaj në një frigorifer normal, duke ja lehtësuar përdorimin dhe shpërndarjen.

Përsa u përket efikasitetit të ilaçeve të ndryshme, është e vështirë të krahasohen, duke pasur parasysh disa diferenca në fazat e eksperimentimit. Vaksinat e Moderna dhe Pfizer duket se kanë një efikasitet prej rreth 95% në parandalimin e Covid-19, por testimet janë kryer gjatë verës dhe vjeshtës së 2020, përpara përhapjes së variantëve të rinj dhe më infektuese, kundër të cilave tani po u testohet efikasiteti. Eksperimentimet e Johnson & Johnson janë bërë më së vonshmi dhe marrin në konsideratë efikasitetin e ilaçit kundër variantëve të rinj.

Duhet të zgjedhim një vaksinë në vend të një tjetre?
Edhe pse efikasiteti i përgjithshëm i vaksinave të Moderna dhe Pfizer është më i lartë se ai i vaksinës së Johnson & Johnson, është mirë të mos pritet që të mund të zgjidhet se cila vaksina të bëhet, duke qenë se për momentin është ende shumë larg. Vaksina e Johnson & Johnson është efikase thuajse sa ato me mRna në parandalimin e rasteve të rënda dhe është kjo që vërtet ka rëndësi.
Vaksina e Johnson & Johnson dhe vaksina të tjera me vektor viral, si ajo e AstraZeneca, janë jashtëzakonisht të rëndësishme për përpjekjet e vaksinimit global. Nga pikëpamja e shëndetit publik është e rëndësishme të kihen vaksina të ndryshme kundër Covid-19 dhe ajo e Johnson & Johnson është një shtesë e re e dobishme në arsenalin vaksinor. Nuk ka nevojë për ndonjë freezer, gjë që e bën shumë më të thjeshtë për t’u dorëzuar e ruajtur dhe është vaksinë njëdozëshe, një element që thjeshton logjistikën respektivisht asaj të nevojshme kur përdoren dy doza për person.

Për të kufizuar zhvillimin e variantëve të rinj të Sars-Cov-2 duhet të vaksinohet numri më i madh i mundshëm i personave sa më shpejt të jetë e mundur. Johnson & Johnson duhet të dorëzojë rreth 4 milion doza pasi të ketë marrë nga FDA autorizimin e përdorimit të emergjencës. Pasja e një vaksine të tretë të autorizuar në Shtetet e Bashkuara do të jetë një hap i madh përpara në pplotësimin e kërkesave për vaksinim dhe në ndalimin e kësaj pandemie.
(nga The Conversation)

Përgatiti
ARMIN TIRANA

112
Dënimi i rreperit Hasél çiftëzohet me liderët indipendentistë në burg apo në ekzil dhe me një ngjarje politike, kulturore dhe sociale që nuk ka shok. Edhe pse vetë Spanja shpesh nuk e kupton.

Në vijim të arrestimit të rreperit Pablo Hasél kanë shpërthyer protesta në shumë qytete spanjolle dhe në Katalonjë kanë plasur trazira që kanë pasur intensitet dhe dhunë të veçantë: përplasje me policinë, dëmtime, arrestime, plaçkitje, vandalizma dhe repression muskulor. Hasél është dënuar për ofendim të Kurorës dhe apologji të terrorizmit sepse në tweet dhe këngë ka shpalosur fjalë fyese ndaj familjes mbretërore dhe fjalë lavdëruese ndaj disa organizatave të luftës së armatosur tashmë inaktive, si Terra Lliure, Eta dhe Grapo. Megjithëse Hasél, që është një militant i së majtës ekstreme, është edhe katalanas dhe indipendentist, përpleshjet e këtyre ditëve kanë pak të bëjnë me shkëputjen. Megjithatë, ndodhia që e përfshin rreperin është padyshim epifenomeni i radhës i anomalisë katalanase. Aq më shumë që, duke u ashpërsuar pikërisht gjatë manovrave të vështira të një qeverie nga ana e lëvizjeve indipendentiste që kanë fituar zgjedhjet e 14 shkurtit, trazirat e rrisin entropinë e një konteksti politik tashmë kaotik.

Historia e Hasél çiftëzohet më atë të liderëve indipendentistë që ose ndodhen në burg (si kreu i Esquerra Republicana de Catalunya, Oriol Junqueras), ose janë arratisur jashtë vendit për t’u shpëtuar pasojave të një dënimi (si kreu i Junts per Catalunya dhe ish President i Generalitat, domethënë i qeverisë katalanasë, Carles Puigdemont). Për më tepër, pikërisht në këto ditë Esquerra po kërkon që formojë bashkë me Junts një qeveri që do të ketë nevojën e një lëvizjeje të tretë indipendentiste, Candidatura d’Unitat Popular. Ngjashmëria midis Hasél, Junqueras dhe Puigdemont bazohet mbi dy konsiderata. E para: të gjithë ata kanë kryer me vetëdije akte të paligjshme, që në legjislacionin e një vendi patjetër plotësisht i lirë dhe demokratik si Spanja meritojnë dënime të rrepta. E dyta: në asnjë vend tjetër të krahasueshëm me Spanjën nuk ka rast të politikanëve që drejtojnë parti paqësore masive dhe artistë që të kenë marrë dënime kaq të rënda me burg.

Për sa u përket artistëve, rasti i Hasél nuk është unik. Për shembull, është rasti i rreperit majorkas Valtònyc, pak i famshëm për muzikën e tij, që është bërë i famshëm për procedimet gjyqësore që e kanë përfshirë me akuza të krahasueshme me ato të bëra ndaj Hasél dhe që është strehuar përtejkufirit, duke përfunduar që të punojë si ëeb designer pikërisht në stafin “belg” të Puigdemont. Mund të ngrihen hipoteza të ndryshme. Mund të jetë që në vendet e tjera europiane gjykatësit nuk e aplikojnë në mënyrë kaq të hekurt ligjin ndaj liderëve politikë paqësor dhe artistëve? Mund të jetë që në vendet e tjera europiane asnjë lider politik paqësor nuk është është shtyrë kaq larg në mosbindjen ndaj qeverisë qendrore dhe asnjë artist nuk është shtyrë po kaq larg në ushtrimin e lirisë së shprehjes? Mund të jetë që në vendet e tjera europiane kokëshkretësitë përtej ligjit e liderëve politikë paqësorë dhe e artistëve nuk ndodhin në kontekste kaq të stresuara dhe kaq rrezikshmërisht të shpërthyeshme?

Por ajo që është e qartë është se Katalonja shfaqet si anomali dhe se në menaxhimin e çmendurakes “çështje katalanase”, shpesh pa e kuptuar, shfaqet po si anomali e gjithë Spanja. Shumë në Spanjë mendojnë në fakt se bëhet fjalë vetëm për një çështje rendi publik dhe trazire politike, që jashtë nuk kuptohet si e tillë. Një editorialist i thekur dhe për çështje të tjera shumë i ekuilibruar si Pablo Sebastián disa ditë më parë shkruante në të përditshmen online Republica, i së cilës është themelues: “Rezultatet e zgjedhjeve katanase kthehen të vendosin krerët e dy bandave me delinkuentë puçistë, njëri në burg dhe tjetri në arrati, si padronë të Generalitat. Çdo lexim tjetër i asaj që ka ndodhur në kutitë e votimit në Katalonjë nuk e pasqyron realitetin dhe çdo tentativë paqëtimi apo dialogu rreth një tryeze në një qeli apo në banesa prej refugjati është e destinuar të dështojë, përjashti rastin që qeveritarët e këtij vendi, nga brenda qeverisë, të vendosin se duhet shkelur kushtetuta, demokracia dje ligjshmëria”. Domethënë vetëm një çështje liderësh politikë subversivë? Jo, është më e komplikuar se kaq. Nga ana tjetër, po Sebastián vazhdon duke shkruar se “midis shkaqeve kryesore të kësaj situate figurojnë dinjitarë të lartë të pushtetit ekonomik katalanas dhe biznese që me aftësi dhe maksim të madh financojnë separatistët, organizatat respektive dhe aparatet e tyre të propagandës së turpshme”.

Çështja katalanase, ku asgjë nuk duket më se është normale dhe se do të ishte krejtësisht miope t’i atribuohej vetëm “propagandës së turpshme” dhe “bnadave të delinkuentëve puçistë”, faktikisht tregon prej vitesh një fenomen të habitshëm, që shfaqet edhe nga lexime jashtëzakonisht armiqësore si ai i Sebastián. Në Katalonjë, nën shenjat indipendentiste, ka ndodhur që është forcuar një shpirt pragmatist tradicional dhe i rrënjosur – borgjez, konservator dhe me impiant kryesisht provincial – dhe një shpirt spontanist po aq tradicional dhe i rrënjosur – i kuq, anarkoid dhe me impiant kryesisht urban – dhe nga ky forcim ka lindur një bllok që ka rezultuar tetragon si një shoqëri borgjeze dhe e palëkundur si një grupth rebelues. Rindërtimi i asaj që ka mundur të ndodhë do të kishte nevojë për një analizë komplekse, por mund të provohet të ndriçohet e gjithë panorama katalanase me disa “rreze” të izoluara.

Sant Pancraç
Me rastin e zgjedhjeve të para për Parlamentin katalanas të vitit 1980, Convergència i Unió (CiU), koalicioni liberal – demokristian i drejtuar nga Jordi Pujol, katalanist, por jo indipendentist, aspironte për fitore. Ishte ende në kulmin e tranzicionit drejt demokracisë dhe, siç e ka kujtuar pak ditë më parë Enric Juliana në “La Vanguardia”, Pujol duhej t`u tregonte “kredencialet atyre që e shikonin si një politikan fuqimisht borgjez”. Dhe kështu, “përballë Katalonjës së tendosur dhe luftarake metropolitane ku triumfonin të majtët, Pujol ekzaltonte vlerat e një Katalonjë tjetër, atëhere më e heshtur, që nuk lexonte Marksin dhe që nuk e kishte protestën si yll polar”. Lideri i CiU tregoi se vinte nga një prej atyre familjeve që kishin në shtëpi një portret të Shën Pankracit: “Sant Pancraç, doneu-nos salut i feina” (“Shën Pankrac, jepna shëndet dhe punë”). Pujol i fitoi këto zgjedhje dhe më pas të gjitha të tjerat dhe CiU e qeverisi Katalonjën për 23 vjet, duke shfrytëzuar në favor të autonomisë katalanase marrëveshje të guximshme politike me këdo që qeveriste Spanjën.

Pacte del Tinell
Në vitin 2003 socialisti Pasqual Maragall arrin që të fitojë drejtimin e Generalitat. Duke kryer një lloj ringritjeje të së majtës dhe, për pasojë, të Barcelonës dhe të zonave të populluara suburbane ku qenë (dhe janë) më të fortë Partia Socialiste, e votuar sidomos nga kush është me origjinë nga zona të tjera të Spanjës, dhe indipendentistët e Esquerra Republicana – Maragall ja merr qeverinë CiU, e cila në fakt i kishte (dhe i ka) feudet elektorale të tij në provincat Lleida dhe Girona. Kështu, nëpërmjet të ashtuquajturit Pacte del Tinell, formohet një qeveri tripartiake e formuar nga socialistët, indipendentistët e Esquerra dhe nga e majta paskomuniste. Në vitin 2004 socialistët, me në krye José Luis Rodríguez Zapatero, fitojnë edhe qeverinë kombëtare dhe në 2006, në Katalonjë, ripërsëritet tripartizmi, me José Montilla në vend të Maragall (mbesin në histori tentativat e dështuara të Montilla, i lindur në Cordova, për të folur katalanishten në mënyrë të shpejtë, për t`u demonstruar pranë aleatëve të tij të Esquerra si një President i Generalitat i “denjë” për postin). Ndërkaq, e djathta spanjolle e akuzon Zapatero se e ka përkëdhelur indipendentizmin katalanas, deri më atëhere ultraminoritar dhe testimonial, duke i dhënë protagonizëm Esquerra dhe duke premtuar një rishikim të Statutit të Autonomisë të Katalonjës.

Mas e més
Bashkëpunimi midis socialistëve dhe Esquerra patjetër që ka hapur një rrugë dhe premtimet e Zapatero mbi përtypshmërinë për shtetin spanjoll e një rishikimi në prizmin gjysmëindipendentis t të Estatut katalanas, të pamundura për t`u mbajtur, e kanë mbjellë me mina këtë rrugë. Por një kthesë vendimtare ndodh me rastin e zgjedhjeve katalanase të 2010. E drejtuar nga Artur Mas, Convergència i Unió triumfon në zgjedhje dhe kthehet në qeveri. Por është palidhje karshi atij të pak viteve më parë. Për të tërhequr vëmendjen nga akuzat gjithnjë e më agresive për korrupsion drejtuar CiU (që në vijim do të çojnë në damnatio memoriae e Pujol dhe në ridimensionimen të kësaj zone politike) dhe për të prishur bashkëjetesën tashmë jetëgjatë të Esquerra me socialistët, Mas vendos ta “forcojë” moderimin tradicional të CiU dhe të ndërmarrë betejën indipendentiste.

Baza elektorale e tij nuk ka ndryshuar: konservatorët e qendrës dhe qendrës së djathtë, të vendosur në një shtrese me të ardhura të mesme të lartë dhe me qendrën e tyre gravitacionale dhe emotive e ndodhur në një Katalonjë “ancestrale” provinciale. Por ka ndryshuar qëndrimi ndaj pavarësisë së këtyre votuesve. Ndërkohë, gjithmonë në 2010, bën shfaqjen e tij në Parlamentin e Barcelonës një formacion i ri indipendentist, Solidaritat Catalana, që do të ketë një jetë të shkurtër, por interesante: lideri i tij, Joan Laporta, ka qenë nga 2003 deri më 2010 president i Barcelonës, në kuptimin e ekipit të futbollit. I asaj Barçe që tifozët e quajnë “més que un club”, “më shumë se një klub” (i nënkuptuar si një kombëtare gjysmëzyrtare). Asaj Barçe që është një prej 4 ekipeve spanjolle ku presidenti zgjidhet nga të gjithë ortakët (në këtë rast, më shumë se 100000) dhe për drejtimin e së cilës – tani, më 2021 – është sërish kandidat Laporta (votohet më 7 mars). Asaj Barçe ku, midis të rinjve dhe ekipit të parë, ka luajtur për nja 20 vjet trajneri aktual i Manchester City, Pep Guardiola, që është një prej fytyrave ndërkombëtarisht më të njohura të indipendentizmit më të zjarrtë katalanas.

Salvador dhe Antoni
Për të nuhatur përyierjen katalanase të konservatorizmit dhe inkonoklastisë mund t`i drejtohesh dy ikonave, “të kulturuara” dhe bile ultrapop, të lindura në këto anë. Salvador Dalí, kaq vizionar në kreativitetin e tij dhe aq skeongrafikisht antikonformist në manifestime e perosnalitetit të tij, por i ndërfutur aq mirë në Spanjën e zbehtë grijeshile të Francisco Franco. Dhe Antoni Gaudí. I pashoq në vendosmërinë e tij për të çuar në psojat ekstreme vizionin e tij shpërthyes të arkitekturës, Gaudì – siç thekson Juan José Lahuerta – “qe një zotëri reaksionar, ultramalësor, katolik intransigjent, që punonte për borgjezinë e Barcelonës, e cila në ato kohëra ishte qyteti i bombave, i dhunës ekstreme dhe skenari par excellance i luftës së klasave. Në fakt, Sagrada Familia është tempulli dallues i qytetit dhe mëkatet e qytetit janë lufta e klasave”. Ah, po, Gaudí ishte edhe një nacionalist i zjarrtë katalanas (kurse Dalí nuk ishte aspak).

4 shokë, 4 gjyshër dhe 4000 euro
Në një sondazh të fundit të “Metroscopia” u është katalanasve joindipendentistë nëse midis 3 shokëve më të ngushtë të tyre ishin indipendentistë. 78% është përgjigjur “vetëm një ose asnjë”. Nga i njëjti pyetësor i drejtuar katalanasve indipendentistë del një e dhënë identike. Sigurisht, në krijimin e “flluskave”, futen vendi ku jetohet dhe klasa sociale që i përket. Ja atëhere se çfarë tregon seria infografike e saporealizuar nga Kiko Llaneras për “País”, duke kryqëzuar një mal me të dhëna. Qëndrimi ndaj indipendentizmit rritet në bazë të dy ndryshoreve: të ardhurës dhe rrënjosjes në Katalonjë të familjes s ëpërkatësisë. Midis qytetarëve katalanas të lindur në vende të tjera të Spanjës, mbështetja për pavarësinë shkon nga 16% e kujt ka një të ardhur më të ulët se 900 euro në muaj në 26% të kujt fiton më shumë se 4000 euro. Midis kujt ka lindur në Katalonjë nga prondër alogjenë, shkon në fakt nga 31% në 40%. Për kë ka të paktën një prindër të lindur në Katalonjë, shkon nga 45% në 61%. Për kë i ka të dy prindërit të lindur në Katalonjë, shkon nga 57% në 68%. Kurse për kë ka katër gjyshërit katalanas, shkon nga 64% në 87%. Ja, është edhe këtu – në këtë nyje ku ndërthuren katër gjyshër katalanas, më shumë se 4000 euro të ardhura mujore dhe 87% e mbështetjes për pavarësinë – që ndodhet zemra e Junts, partisë së Puigdemont që ka marrë trashëgiminë e CiU, partisë borgjeze, konservatore dhe jo shumë urbane që vazhdon t`u drejtohet katalanasve punëtorë të devotshëm ndaj Sant Pancraç, partisë që ndërkohë është transformuar në lëvizjen politike më të palëkundur në përplasjen me Madridin.

Lumenj dhe ura
Në lumin indipendentist ujërat e Junts përzihen me ato të Esquerra – një parti e majtë, më e “re”, më e rrënjosur në profesionet krijuese, në shkolla, në universitete. Gjithmonë, në të njëjtin lumë, derdhet edhe përroi u vrullshëm ku elektorati i Candidatura d’Unitat Popular (CUP) ushtrohet në raftingun e tij antikapitalist. CUP është një lloj Cabaret Voltaire i pasmarksizmit dhe është krijesa e çuditshme politike antisistem, që edhe një herë akoma mban çelësat e sistemit katalanas (domethënë të ulëseve në Parlament të nevojshme për miratimin e një qeverie indipendentiste). Mbi të gjitha, CUP nuk është shumë larg nga thyerësit e xhamave që janë parë në vijim të arrestimit të Hasél. Këto ripërzierje përrenjsh krijojnë valë që e trazojnë ujin, përlajnë atë që ndodhet shumë afër me bregun dhe nganjëherë vënë në rreyik ndonjë urë. Si për shembull ajo ura që lidhet me Madridin të cilën rrezikojnë ta kalojnë vetëm liderët e Esquerra (që të paktën teorikisht duhet të jetë partia me indipendentistëve e të gjithave). Por përfaqësuesit e Esquerra e kalojnë vetëm natën atë urë dhe vetëm në netët më të errëta për shmangur që dikush të dalë nga ndonjë shkurrë duke ju ulëritur “botiflers!”, ofendimi suprem që katalanasit u drejtojnë “tradhëtarëve të atdheut”, duke përdorur një referim të freskët hisotrik të fillimit të `700.

Një zë tjetër
Fjala “botiflers”, fjalë par excellence katalanase dhe katalaniste, me shqiptimin e saj që ka aromë frengjishtjeje, do të hapte një diskutim për gjuhën, që të paktën në aspekte duket se është bërë tema qendrore e çështjes katalanase. Prej dekadash katalanishtja tërhiqet aty e këtu për arësye politike. Indipendentistët e përdorin tani një herë si çomangë dhe herë tjetër si një shenjë për të kufizuar privatësinë. Kurse nacionalistët spanjollë e pështyjnë çdo herë që munden dhe e valëvisin si një leckë të kuqe kur duan të nxisin katalanofobinë. Por ky i gjuhës është një muhabet krejtësisht tjetër.
(nga Il Foglio)

Përgatiti
ARMIN TIRANA

113
Jeta / Cfare po ndodh me vaksinen e AstraZeneca?
« ne: 15-03-2021, 22:24:14 »
Në emisionin “Kjo Javë”, drejtuar nga gazetarja Nisida Tufa, ishte e ftuar përmes një lidhjeje direkte, mjekja Rubina Muzina, e cila prej vitesh jeton dhe punon në Teksas të SHBA-ve.

Muzina u ndal tek vaksina AstraZeneca, mbi 14 mijë doza të së cilës mbërritën mbrëmjen e djeshme në vendin tonë. Mjekja nënvizoi se Agjencia Evropiane e Barnave ka nisur një investigim lidhur me këtë vaksinë, për të parë efektet që ajo sjell, e për këtë, kërkoi nga Komiteti Teknik i Ekspertëve, që të paktën për dy javë, aq sa zgjat dhe hetimi i agjencisë, të pezullojë injektimin në popullatë.

114
Jeta / Cfare po ndodh me vaksinen e AstraZeneca?
« ne: 15-03-2021, 22:23:44 »

Pas Italisë edhe Gjermania bëhet vendi i radhës në BE që pezullon përdorimin e vaksinës ndaj COVID-19 të prodhuar nga AstraZeneca, nderkohe ne Shqiperi Rama po ja ben me detyrim mesuesve.

Ministria e Shëndetësisë deklaroi se vendimi është marrë si masë paraprake teksa ka bërë thirrje që të hetohen rastet e mpiksjes së gjakut.

Më parë ishte edhe Instituti Paul Ehrlich që kërkoi hetime lidhur me rastet e vdekjes të qytetarëve që kishin marrë vaksinën e AstraZeneca.

Gjithë alarmi për këtë vaksinë, e cila tashmë prej kohësh është në qarkullim në shumë vende të botës përfshi Shqipërinë është ngritur për shkak të disa rasteve që pas marrjes së dozës kanë vdekur për shkak të mpiksjes së gjakut.

115
Jeta / Cfare po ndodh me vaksinen e AstraZeneca?
« ne: 15-03-2021, 22:13:44 »
     

Një panel këshillimor i Organizatës Botërore të Shëndetësisë po analizon aktualisht vaksinën e kompanisë AstraZeneca kundër COVID-19, pasi disa vende evropiane pezulluan imunizimet me këtë vaksinë pasi ka pasur raportime për mpiksje gjaku në disa individë pas vaksinimit. Por një zëdhënëse e OBSH-së theksoi të premten se nuk ka arsye për shqetësim.

Zhgënjim dhe konfuzion përfshin turmën që pret në radhë në Kozenca të Italisë pasi një kolonel njofton se kjo pikë vaksinimi do të ndalte imunizimet. Vendimi, thotë ai, është marrë nga agjencia farmaceutike e vendit, AIFA, e cila ka nxjerrë urdhër për të ndaluar përdorimin e një sasie të vaksinës AstraZeneca.

Italia, Danimarka, Norvegjia dhe Islanda janë disa nga vendet që kanë pezulluar imunizimet me vaksinën AstraZeneca pas njoftimeve për mpiksje gjaku në disa individë pas vaksinimit.

Organizata Botërore e Shëndetësisë po analizon tani vaksinën, por një zëdhënëse e organizatës tha të premten se nuk ka arsye për shqetësim. Për momentin, thotë zëdhënësja, nuk është vërtetuar ndonjë lidhje shkak-pasojë mes vaksinës dhe problemeve të vërejtura. Për ata që ishin regjistruar të bënin këtë vaksinë dhe që prisnin në radhë në Kozencë, njoftimi ka shkaktuar konfuzion:

“Na vjen keq për ata para nesh. Nëse kjo vaksinë prishet tani e duhet hedhur, nuk di se ç’mund të bëhet. Duhet të kontaktohen ata që bënë vaksinën sa më parë të jetë e mundur,” thotë një italian që priste në radhë për vaksinim.

Në Britani, ku vaksina e kompanisë AstraZeneca u miratua për përdorim në fund të dhjetorit vjet, një anëtar i komisionit për vaksinimet dhe imunizimet shprehet se nuk ka prova që tregojnë se vaksina është shkaktare e problemeve të vërejtura:

“Për momentin nuk duhet të shqetësohet njeri. Kemi bërë 11 milionë doza vaksine të AstraZeneca-s dhe agjencia jonë rregullatore, e cila mbikqyr raportet mbi sigurinë po analizonte nëse këto raste me mpiksje gjaku në grupin e të vaksinuarve dallojnë nga ato të vërejtura në popullatën e gjerë. Nuk ka prova për shkak pasojë mes të vaksinës dhe këtyre simptomave,” thotë Profesor Anthony Harnden.

Eksperti shton se këto simptoma mund të jenë të rastësishme ose mund të jenë shkaktuar nga sëmundja që po përpiqet të luftojë vaksina:

“E dimë se COVID-i shkakton mpiksje gjaku dhe e dimë se kjo sëmundje shkakton probleme vaskulare. Njerëzit duhet të jenë të qetë se në Britani nuk ka sinjale serioze për probleme sigurie,” thotë Prof. Anthony Harnden.

Profesor Harnden shton se do të ketë raste kur individë që sapo janë vaksinuar do të preken nga sëmundje të rënda, por kjo nuk do të thotë se shkaku i sëmundjes ishte vaksina.

Edhe ekspertë të tjerë nënvizojnë se pas dhjetëra miliona dozave të bëra me këtë vaksinë në mbarë botën, deri tani nuk ka pasur njoftime për probleme shëndetësore.

Organizata Botërore e Shëndetësisë vuri në dukje vendimin e disa vendeve evropiane për të pezulluar përdorimin e kësaj vaksine, por shtoi se Agjencia Evropiane për Mjekësinë ka vendosur që përfitimet nga vaksina tejkalojnë rrezikun dhe se deri tani asnjë nga vaksinat kundër COVID-it nuk ka shkaktuar vdekje. /rd.al


116
Ndjenja / Female Squirting - Ejakulimi femeror
« ne: 15-03-2021, 22:09:13 »

117
Ndjenja / Vagine ne kushte shtepie LOL
« ne: 15-03-2021, 22:00:00 »
Kohe pandemie dhe nevojat e kushtet jane te ndryshme per secilin. Por ka gjithmone nje zgjidhje per cdo problem. Edhe kur mungojne vaginat LOL

Kodi: [Zgjidh]
Kjo video tregon tre menyra si të realizojmë një vaginë ose anus, në shtëpi me mjete rrethanore. Fakti që jemi në izolim dhe karantinë nuk do të thotë që duhet të heqim dorë nga vetëkënaqësia seksuale. Prandaj ndiqni këtë video tutorial :)

118
Pyetper / Si te ruaj foto nga Instagram?
« ne: 03-01-2021, 21:51:53 »
Shkarkoni aplikacionin e quajtur Instake Downloader, i cili mundeson shkarkimin shumë te lehtë te fotografive dhe videove nga Instagram. Mjafton vetem te kopjoni adresen e fotografise nga IG pastaj vetem hapni aplikacionin ne fjale dhe shkarkimi behet ne menyre automatike.

119
Leku / Si mund te behesh Milionier?
« ne: 22-10-2020, 20:04:35 »
Ik ne cazino e luaj... nje gje eshte e sigurte: o behesh o s’behesh..:P
Te kishim blere bitcoin ne 2012 e tani ishim sigurte milionere 😋😆

120
Leku / Si mund të bëhesh Milionier?
« ne: 22-10-2020, 20:02:44 »
Ndoshta libri i Donald Trump "Si te beheni miliarder" ju hyn ne pune  :pafshim
Sic ka dale tani ne drite Trump mund te na mesoje si mund te falimentojme nje biznes, si te hyjme ne borxhe deri ne fyt dhe si t'u ikim taksave 🤣

121
Vipat Shqiptare / Marina Fara (Lajme, info, foto, video)
« ne: 23-05-2020, 10:16:21 »
Kjo Marina pervec se esht e bija e Eli Fares, cfare merite ka? Cfare esht kjo?🤔

122
Vipat Shqiptare / Loredana dhe Mozzik drejte ndarjes?
« ne: 23-05-2020, 10:14:35 »
Lexova diku qe Loredanes i mungon ajo cfare kishte me Mozikin. Me ne fund e ka kuptuar cfare ka humbur😏
 

123
Crypto / Cfare jane Kriptovalutat?
« ne: 23-05-2020, 10:11:37 »
Bravo Klement Trebicka per sqarimet e vlefshme👍

124
Crypto / Sot miratohet ligji per Kriptovalutat
« ne: 23-05-2020, 10:10:39 »
Kjo eshte shume pozitive per tregun shqiptar te crypto-ve.👍

125
Vipat Shqiptare / Vipat Shqiptare me Bikini…
« ne: 23-05-2020, 10:08:08 »
Ja dhe Anxhelina Ramosaj
 

Faqe: 1 2 3 4 [5] 6 7 8 9 10 ... 21