×

Epilepsia - Sëmundja e tokës

· 2 · 3599

Epilepsia - Sëmundja e tokës

· 2 · 3599

  • Postime: 22189
  • Gjinia: Mashkull
M A X
ne: 31-12-2009, 01:34:54
Nga Lavdrim Lita

Nga misteri vijmë në mister shkojmë, përplasemi nga pluhuri në pluhur, përmes një moloch-u terrorizues që sakrifikon shqisat njerëzore. Injoranca është “dada e madhe”, dafina e misterit, pikërisht si humusi i zi ku mbijnë mendimet, ku edhe dalin dallimet. Ndërsa me paturpësinë që e karakterizon, shkenca e patologjisë e ka internuar këtë “prekje të perëndive” në një emërtues sa të ftohtë, po aq edhe misterioz, fiks si një totem, si “epilepsi”, por konvulsionet neurotike që sjellin kaos në depërtimin drejt të panjohurës, përtej asaj që shohim fluturojnë përtej burgosjes së fjalëve. I prekuri sikur pajiset me  forcë shpirtërore, me vullnet të fortë, dhe dridhjet ose tkurrje-lëshimet si purtekë kanë një diapazon mitopoietik që krijon panik në atë që shohin sytë e spektatorit. Më pas kërkohet një çelës që hap qetësinë nervore, edhe tërmeti sheshohet, kurse tensioni fokusohet normal në 12 me 8.
Historia e kësaj sëmundjeje tokësore me influenca qiellore ndërlidhet me ngjarjet ose njerëzit që i kanë bërë kronistët të ndalojnë për të regjistruar emrat në analet e tyre si gjeni: Dostojevski, Aleksandri i Madh, Jul Qezari, Napoleoni, Petrarka, Moliére, Bajroni, Rishelje, Karli i V, Alfred Nobel, Flaubert, Caravaggio, Van Gogh, Martin Luteri, edhe profeti arab Muhamed. Në kulturën oksidentale të shpullosurit nga kjo sëmundje ngjan të jenë të identifikuar biometrikisht si, “i zgjedhuri”, “i shënjuari”, “i papërlyemi”, “misionari”, “mesia” që qytetërimi i ka kërkuar dhe i ka pasur gjithmonë. Të marrim vetëm një rast, atë të parin, Fjodor Dostojevskin që ishte i prekur nga epilepsia në lobet kohore të trurit, me kriza te përkohshme dhe me vizione të çuditshme, nëse lexoni veprën “Idioti” ose dhe libra të tjerë të Dostojevskit, do të gjeni farë mirë shprehje ekzakte të vizatimeve të atyre mbresave që provokohen nga shkundja e sëmundjes së tokës.
Mirëpo sa për informacion, ndalesën e parë të diagnostikimit me sy të kësaj “morbo sacris” e kemi në një dokument të vjetër Akadik, përpara 4 mijë vjetëve. Më pas në Greqinë e lashtë filozofi Hipokrat shkroi “Mbi prekjen e zotave” e vijon më pas në shekuj me sprova të tjera akute, për t’i gjetur jo më rrënjët, por majat ndër-kohore këtij fenomeni.
Ndërkaq, simptomat përgjëruese shfaqen pa pritur, pa paralajmëruar tërmetin brenda damarëve blu më ndërhyrjen paranormale duke e katapultuar të përzgjedhurin në një dimension tjetër, paralel. Kapaciteti për të shkaktuar me dritë dhe tinguj furinë e sëmundjes ushqen dobësinë e njohurive që njerëzit kanë për kufijtë e trupit të tyre. Jul Qezari kishte frikë të teatralizonte sëmundjen në forumin romak, sepse shihej se shenjë dobësie. Patjetër që heronjtë vrastarë Bruti ose/dhe Kasi duhet të kenë parë live në një gjendje të tillë dobësie përpara se të ngulnin 23 thikat e mprehta. Lëkura qërohet paqshëm nga kufiri i shqisave dhe e bën veprim orakullar të një mijë risive. Ajo shfaqet papritur me një errësim para syve ose xixa, ke marramendje dhe të përziera me të vjella ose djersitje ose dhimbje në kraharor dhe mos mbajtje e ujit të hollë e të trashë. Rënia në tokë si lëkurë e porsarrjepur pason, pa mundësi shmangieje prej një kërcënimi të mundshëm nga jashtë. Me gjithë ontologjinë galaktike që ka nxjerrë në pah truri njerëzor, ka disa vrima në për-thellimin e marrëdhënies njeri-sëmundje. Në domosdoshmërinë e saj për të treguar të pakryerën e thjeshtë që është i përbërë njeriu, duke qenë së fundmi një imazh i tjetërsuar i perëndisë monolite. I kemi kushtuar një tempull spitalor sëmundjes vetëm për ta patur kinse në kontroll farmakologjik, por ajo bishton, lëviz dhe vallëzon e lirë duke luajtur shah me vdekjen. Ndërsa ne, panafakët e pambrojtur, të befasuar siç jemi prej “sëmundjes së tokës” e kemi lënë djerrë dhe pastaj qajmë se kapeni mat nga forca elektrike e shkaktuar nga shkreptimat pa zë qiellorë. Konotacionet magjike zhduken sapo drita e bisturi së bijve të zotit grek Asklepit ndërhyjnë duke forcuar një sënduk mishi të kyçur me mijëra vite më radhë. Doktrina fanatike ndaj tokës ka lindur qysh kur njeriu i parë i shkoi në mendje të vendosi një rrethim, të ngrejë një mur, një kufi, një karantinë, një bojkot, një vizë ndaj asaj që quhej natyrë për të lëvizur.. Anti-korpi i natyrës ishte natyrisht pjellja e një sëmundjes së tokës. Provojeni njëherë sëmundjen e tokës pastaj flasim prapa-kthehu.
« Editimi i fundit: 27-04-2012, 23:22:56 nga M A X »
  • M'pelqe
    Kot fare
    Super

  • Postime: 22189
  • Gjinia: Mashkull
M A X
#1 ne: 27-04-2012, 23:23:12
Epilepsia është një prej sëmundjeve më të shpeshta në neurologji. Ajo i takon grupit te sëmundjeve konvulsive, e cila manifestohet me ngërçe të muskujve dhe ndryshim të furishëm të vetëdijes. Emërtimi i sëmundjes vjen nga fjala greke ‘epilepsi’ që nënkupton sulmin.

Disa prej llojeve të epilepsisë janë:
1. Grand mal: ataku ose sulmi i madh, shfaqet pas zbrazjes abnormale elektrike të korës së trurit e cila manifestohet me humbje të shpejtë të vetëdijes, shtangim të muskujve të trupit dhe shkumën në gojë.
Shpesh në fazën e atakut i sëmuri ka urinim të pakontrolluar. Pas kësaj, pacienti është pa vetëdije dhe zgjohet gradualisht. Për një kohë ndihet konfuz dhe i përgjumur.

2. Petit mal: sulme të vogla, më të shpeshta te fëmijët e vegjël. Fëmija ³ sëmurë rëndom ka shumë sulme gjatë 24 orëve. Sulmet ndodhin më shpesh në mëngjes dhe gjatë aktivitetit fizik. Atakun e karakterizon pamja e shtanguar dhe dridhjet kohëshkurtra të muskujve (rëndom të fytyrës ose ekstremiteteve). I sëmuri nuk e humb vetëdijen, por meqenëse ndonjëherë vjen deri të çrregullimi i të folurit merr pamjen sikur ka humbur vetëdijen.

3. Epilepsia psikomotore: Zakonisht te adultet, ndonjëherë ngatërrohet me psikozën. Karakterizohet me sjellje të përsëritura jonormale (ndryshime psikike, automatizmi-lëvizje të pakontrolluara të ngacmimeve ose veprimet si zhveshja dhe veshja).
Të sëmuret herë nuk janë të qetë, por agresive. Personi është i dezorientuar ndaj vetvetes, personave tjerë, kohës dhe hapësirës.

4. Status epileptikus: Ataku ³ zgjatur ose i përsëritur. Zgjat se paku 30 minuta. E rrezikon jetën dhe çdo herë në një masë të caktuar e dëmton edhe trurin.

Shkaktaret e epilepsisë
- Çrregullimet e sistemit nervor qendror (çrregullimet natyrale gjatë zhvillimit, infeksionet, neoplazmat, sëmundjet e enëve të gjakut, sëmundjet e lindura të cilat shkaktojnë dëmtimin e trurit).
- Çrregullimet metabolike
- Lëndimet e kokës
- Temperatura e lartë
- Përdorimi pa masë i alkoolit ose drogave
- Stresi emocional
- Epilepsia idiopatike (baza ose substrati trashëgues)

Simptomat:
1. Aura-nënkupton vërejtjen, parandien, sikur halucinacion i zërit dhe shikimit, ndjenja e erës së çuditshme ose shijes, ndjenja e shtangimit, mundimit të barkut e cila zgjatë disa sekonda.
2. Humbja e vetëdijes
3. Shtangimet e muskujve dhe lirimi në çdo 15 deri 20 sekonda.
4. Gulçim pas atakut dhe apatia
5. Ndonjëherë dhimbja e kokës.

Ndihma e parë
1. Të sigurohet kalueshmëria e rrugëve të frymëmarrjes me rrotullimin anësor në pozitë të krahut.
2. Të sigurohet qëi  sëmuri të mos e godasë kokën në bazë të fortë, nën kokë vendoset ndonjë mjet i butë (jastëk, batanije etj)
3. Lirohet rripi dhe kravata
4. Largohet e gjithë ajo që mund ta lëndoj të sëmurin në rrethinën e tij.
5. Thirret ndihma e shpejtë
6. Gjithmonë pritet në vendin e ngjarjes që i sëmuri të kthehet në vetëdije ose deri sa të vijë ndihma e shpejtë.

Ndihma e shpejtë nuk nevojitet:
* Nëse ataku ka kaluar brenda 5 minutave
* Nëse nuk ka sulme të reja
* Nëse i sëmuri nuk është i lënduar gjatë rënies

Veni re?
* Në atak, gjuha nuk preket pasi mund të lëndohet pas ngërçeve të muskujve të fytyrës ose nofullës
* Nuk tentohet me forcë të ndërpriten ngërçet
* Vendosja e sendeve metalike në dorë si p.sh. çelësave nuk ka arsyetim mjekësor
* Nuk vendoset asgjë në gojë (p.sh. luga, shpatulla etj.)
* Nuk i jepet pacientit kurrfarë lëngu në gojë në fazën e atakut.
Shumica e fëmijëve me epilepsi, prej tyre rreth 90%, shkojnë në shkollë dhe mund të inkuadrohen në çerdhe. Është me rëndësi që prindërit ose kujdestari ta informojnë ekspertin për praninë e sëmundjes që të ketë kujdes e në rast nevoje të reagohet me kohë.

Si ta konstatoni se a është personi pa vetëdije?
Nëse hasni në personin i cili nuk lëviz është i shtrirë ose në praninë tuaj papritur është shtrirë në tokë, lehtas e tronditni në krah ose drejtoni disa pyetje, psh: “Çka ka ndodhur? A po më dëgjon? Si quheni?”
Te humbjet sipërfaqësore, i pavetëdijshmi mund të lëvizë disa pjesë të trupit ose të vjellë. Nëse nuk ka kurrfarë reaksioni, atëherë personi është në gjendje të humbjes së thellë të vetëdijes (koma).

Veprimet
* Thirrni mjekun për ndihmë, nëse është e mundur, sa më shpejtë pa humbur kohë.
* Kontrolloni frymëmarrjen, qarkullimin dhe sipas nevojës filloni me veprimet e ringjalljes.
* Nëse i pavetëdijshmi merr frymë, kthejeni në pozitë të krahut. Herë-herë kontrolloni frymëmarrjen.
* Mbuloje të pavetëdijshmin që të evitoni ftohjen.
* I pavetëdijshmi guxon të transportohet vetëm në pozitë të shtrirë (në krah)
* MOS tentoni të pavetëdijshmit t’i jepni ushqim ose pije.
* MOS e leni të pavetëdijshmin pa mbikëqyrje.

Simptomat dhe ekzaminimet
1. era (si e acetonit, alkoolit, dheut të lagësht, urinës)
2. lagështia e lëkurës
3. shenjat e lëndimit (njolla elektrike, gjakderdhja, gjurmët e injeksioneve)
4. tonusi i muskujve (hemipareza, hemiplegjia)
5. përgjigjja ndaj ngacmimeve të dhembjes-shpimi (hemipareza, hemiplegjia)
6. shenjat meningjeale
7. frymëmarrja
8. bebëza e syrit (shikimi në drejtim të lëndimit: ICV; mioza: morfina, gjakderdhjet ne pons; midriaza: atropin)
9. pulsi, TA, (kriza hipertenzive, shoku)
10. abdomeni (prania e defanses)
11. Babinski dhe reflekset e tjera: reaksioni ndaj dhembjes
12. gjaku të ekzaminohet me traken – Glukohemotest

Pozita e dëshirueshme: pozita e të pavetëdijshmit (pozita në krah)

Ndihma urgjente mjekësore:
1. infuzioni 500mL tretje infuzive 1 gtt/sek
2. terapia simptomatike, kontrolli i funksioneve vitale
3. terapia e diferencuar nëse dihet shkaktari

Trajtimi i mëtejshëm
* Derisa jeni duke pritur autoambulancën regjistroni shenjat vitale.
* Shikoni për shenja të traumës.
* Gjatë transportit të keni kujdes për funksionet vitale: frymëmarrjen dhe punën e zemrës (mjeku ose infermierja).

(er.nu/telegrafi/BalkanWeb)
  • M'pelqe
    Kot fare
    Super