×

Shqiptaret e Ukraines, Si kane mbijetuar te tille !

Shqiptaret e Ukraines, Si kane mbijetuar te tille !

· 5 · 2177

  • Postime: 27120
  • Gjinia: Mashkull
Berni
ne: 30-08-2007, 16:29:57
Kater fshatra qe flasin shqip ne veriun e ftohte. Si ruhet tradita gjuhesore dhe traditat zakonore nga komuniteti i shqiptareve atje. Rrefim per shqiptaret qe beshkejetojne mes dy kulturash te largeta.  Kater fshatrat jane te banuara nga Shqiptaret qe jane vendosur rrethe vitit -XVIII- dhe ato quhen Karakurt (sot Zhovtnjovoje), Devneskoje (Taz), Gjeorgjevka (Tyshki), dhe Gamovra (Xhandran). Fshati kryesor eshte Karakurt. Keto kater fshatra shqiptare mbijetojne ende dhe sot. Ata kane nje urbanistike te thjeshte.

Karakteristikat e tyre

Shtepite fillimisht qene ndertuar prej balte te pjekur, me pas u perdor guri i gdhendur dhe u bene me monumentale. Hyrja ne shtepi behet nepermejet dhomes se zjarrit, ne njeren ane qe dhoma e vogel e ndenjes dhe ne anen tjeter eshte dhoma e madhe e miqve. Ne keto shtepi gatuhet me oxhak. Aty eshte furra,(kymbet) dhe prane saj minderi prej balte. Pjesa e brendeshme zbukurohet me qilima dekurative, dhomat kane mobilje druri. Kane dhe nje furre ne oborr te shtepise. Prane kater fshatrave ka nga nje kishe te cilat kryejne te gjitha rritet fetare sipas menyres se lindjes. Popullsia shqiptare e ketyre fshatrave i ruan traditat e veta, pasi ata kane folklorin gojor dhe koreografik. Grate thurrin qilima me motive shqiptare dhe perdorin zbukurimet prej argjenti me motive te vjetra. Vathet jane ne forme unaze dhe ruhen ne vite kostumet e hershme kombetare si dhe paftate brezit prej arghendi.

Pak histori

Shqiptaret e Ukraines fillimisht u vendosen ne veri te Odeses 220 km ne fshatin Karakut se bashku me bullgaret dhe gagauzet. Ne fillim te vitit 1860 nje pjese e fshatit Karakut u shperngul ne rajonin e brigjeve te detit Azov rreth 10 km larg brigjeve, ku u themeluan 3 fshatra, Devnenskoje, GJeorgjevka, Gamovra ku jetojne edhe sot qe kete toke ja dhuroi Katerina -II- e Rusise. Ata kane nevoje per shqiptare, pasi nuk kane njeri tjeter pere t¡¯i mesuar gjuhen shqipe. Ne arkivin e tyre ruhen nje numer i madhe fotografish te vjetra dhe kostume prej 195 vjetesh qe kur kane ardhur ketu. Eshte per te ardhur keq deri me sot, pasi asnje dietar shqiptar i Istitutit te Kultures Popullore nuk ka qene ne fshatrat shqiptare te Odeses. Nuk mund te kuptohet dot pse askush nuk ka qene i interesuar te takoje keta njerez, te vizitoje shtepite e tyre dhe te shohin si ata e rruajne me aq fantatizem tradicionalitetin e tyre shqiptar.

Problemet
Te gjithe kane dicka per te treguar, per kohen e veshtire qe kane kaluar qe kur kane mberritur ne keto zona, madje problemet duket se nuk jane mbaruar edhe tani qe kohet kane ndryshuar rrenjesisht. Jane te varfer. Kane nevoje per nderhyrje ne rriparimin e shtepive te tyre, per riparimin e kishave. Madje edhe uji i pijshem qe ata perorin eshte jashte kushteve higjeno-sanitare. Kerkojne ndihme. A e di dikush nga vendi yne se ka shqiptatare edhe ne Ukraine dhe a do te mund te ndihmohen keto familje????

Edison Myrteza - Bota Press

  • Postime: 27120
  • Gjinia: Mashkull
Berni
#1 ne: 05-12-2007, 11:08:23
Shqiptarët e Ukrainës, një provë për emrin "shqiptar"

Emisioni "Shqip" në "Top Channel" sjell zërin e komunitetit shqiptar në Ukrainë


Rudina Xhunga ka sjellë në emisionin "Shqip", në "Top Channel", zërin e komunitetit shqiptar në Ukrainë. Ata kanë lënë Shqipërinë 300 vjet më parë, por nuk kanë humbur gjuhën. Flasin shqipen e vjetër dhe kanë mall për vendin që nuk e panë kurrë. Pas udhëtimeve tek arbëreshët e Sicilisë, shqiptarët e Trakës greke, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë dhe Çamërisë, gazetarja e njohur, Xhunga, ka udhëtuar në fshatin Karakurt të Ukrainës, ku banojnë mbi 2000 shqiptarë. Një komunitet tjetër me rreth 5000 shqiptarë, të ardhur kohë pas kohe, jeton në Odesa të Ukrainës. Nuk ka asnjë dokument historik për shqiptarët e Ukrainës. Pak ose fare dihet për ta. Shqiptari i parë që shkroi për ta është Selim Islami. Në vjeshtën e vitit 1949, bashkë me një etnografe ruse, ai vizitoi fshatrat e banuar me shqiptarë. Në vitin ‘55 botoi një libër me material gjuhësor të shkëlqyer nga kolonitë shqiptare të Ukrainës.

"Me shprehjen ‘ti shqypton si ne‘, ata duan të thonë: A kupton si ne, a e kupton gjuhën tonë? Kjo më tërhoqi vëmendjen përsëpari dhe mendoj se këtu duhet kërkuar rrënja e emrit tonë shqiptar. Ai që shqipton, ai që kupton atë gjuhë", shkruan Islami, në librin ku ka mbledhur përralla, vargje, ninulla, që sipas tij, i përkasin dialektit toskë. Ndërsa i pyet ata vetë se nga cila krahinë e Shqipërisë vijnë, të tregojnë se vijnë nga Korça dhe rrethinat, që i lanë tre shekuj më parë për t‘u vendosur në Bullgari, mandej në Ukrainë. Akademiku rus, Djerzhavin, i cili i vizitoi këto fshatra në vitin 1925, shkruan se shqiptarët erdhën në këtë vend, nga Bullgaria, në fund të shekullit të 18-të dhe fillimi i 19-të. Ndërsa Jaranov shkruan se arnautët e Bullgarisë janë të shpërngulur nga Korça, Ohri, Elbasani, Çermenika, Golloborda, diku nga shekulli i 15-të deri në shekullin e 19-të.

Fjodor Dermentli, jeta profesionale e të cilit është krenari për shqiptarët e Ukrainës, ka shkruar një libër për historinë e familjes dhe rrënjët shqipe të origjinës, ku mes të tjerash rrëfen arsyet e shpërnguljes nga Shqipëria, që sipas tij janë dy: Dëshira për të mos ndërruar fenë gjatë pushtimit otoman dhe mandej lufta turko-ruse, që u pasua me dhënie tokash nga Ekaterina e Rusisë, për popullsinë joturke. Në vend të flas, ata thonë zallahis. Në vend të kuptoj, shqiptoj. Të kërkojnë të flasësh kadalë-kadalë. E kanë ruajtur dhe dashur gjuhën në shekuj, edhe pa e shkruar kurrë. Ata janë shqiptarët e Ukrainës, një komunitet, që kur shkon t‘i takosh, të mbulojnë me dashuri dhe mall për mëmëdheun që nuk e kanë parë kurrë.

Ledia Shamku (Shkreli)

Teza e Majerit për gjuhën shqipe, gjen provën në gjuhën e shqiptarëve të Ukrainës


Kam përshtypjen që jemi në një emision historik, në një moment ndoshta historik. Ndërsa po jepej kronika, ndalova në një shprehje shumë të veçantë të Selim Islamit, i cili shkoi ta takonte këtë komunitet në vitin 1955. ‘Shqiptarët e Ukrainës e ruajnë shumë mirë gjuhën e tyre, veten e quajnë arnautë. Me shprehjen ‘ti shqypton si ne‘ ata duan të thonë a kupton si ne, a e kupton gjuhën tonë‘?- thotë Selim Islami. Këtu duhet të kërkojmë rrënjën e emrit tonë kombëtar shqiptar, i cili është ai që shqipton, domethënë kupton atë gjuhë. Ka disa hipoteza rreth evoluimit tonë. Hipoteza e parë dhe së cilës i mbahet edhe Çabej e më pas edhe Mustafa Kruja, është ajo e hedhur nga Majeri, i cili thotë që fjala ‘shqip‘ vjen nga një pol i latinishtes ekskipireo ose ekskipio, që do të thotë ‘kuptoj, merrem vesh, flas shkoqur‘. Nuk është latinishte e ballkanikes sikundër është pandehur deri më sot, por unë u konsultova me fjalorin. Është një formë që nuk del në pah në fjalorët e latinishtes klasike, është një formë e latinishtes së mesme. Ajo ka tri kuptime: kuptimi i parë do të thotë ‘përjashtoj‘, kuptimi i dytë do të thotë ‘kaloj, lë mënjanë‘ dhe kuptimi i tretë është pikërisht ky ‘flas shkoqur, kuptohem, merrem vesh‘.

Me sa duket ky kuptim ka qenë në përdorim, atëherë ku u mor dhe u përshtat nga ne. Dua të them që deri më sot këta dijetarë si Çabej, Kruja i ishin përmbajtur kësaj hipoteze të Majerit, por pa një regjistrim, pa një provë faktike. E besonin këtë hipotezë vetëm duke ndjekur zinxhirin fonetik të shndërrimeve të shqipes, i cili sikurse thoshte edhe profesori, është i vetmi që nuk na lë në baltë edhe kur jemi përballë errësirës së fakteve. Dhe me shndërrime fonetike ekskipio-shqipoj është e mundur. Pra, mbetesh në hipotezën me gjasë, që duke iu referuar togfjalëshit të ngrirë ‘fol shqip‘ që nuk ka kuptimin fol shqip siç thonë anglezët ‘speak english‘ por ‘fol qartë, fol kuptueshëm‘ që unë të të marr vesh. Kjo ishte për ata një provë anësore, por gjithsesi, një provë që me gjasë vijmë nga ekskipio, pra, vjen nga kjo formë dhe ka pasur fillimisht këtë kuptim pra, jo kuptimin flas shqip, flas gjuhën shqipe, por flas që të kuptohem me ty.

R. Xhunga: Pra, shqiptarët dhe Shqipëri, vjen nga fjala shqiptoj që do të thotë kuptohem, merrem vesh?

Ledi Shamku (Shkreli): Po, a të janë drejtuar ty, duke të thënë ‘nuk të shqiptoj‘? Këtu kemi një regjistrim faktik. Mungonte një hallkë që ishte materiali faktik dhe këtë provë e kanë ruajtur shqiptarët e Ukrainës. Unë jam emocionuar, sepse kemi pak dokumente historike. Te ne duhet të veprojë më fortë ajo që quhet arkeologji gjuhësore. Shqipja ka dalë vonë nga prehistoria. Dokumenti ynë i parë është Formula e Pagëzimit. Ndoshta me këtë emision vihet jo një teserinë në mozaikun e madh të dijes mbi shqipen dhe mbi veten tonë, por ndoshta vihet një gur i rëndë që vërteton tezën e Majerit, vërteton hipotezën e Çabejt, të Krujës dhe të atyre që kanë besuar që midis ‘shqip‘ dhe kuptimit ‘merrem vesh‘ ekziston një lidhje e drejtpërdrejtë.


Genc Pollo, ministër i Arsimit dhe Shkencës

Do të çojmë mësues të shqipes në Ukrainë


Ne kemi qenë aktivë këto dy vjet në këtë fushë, por aktiviteti ynë ka pasur të bëjë në radhë të parë me emigracionin e ri shqiptar pra, me qindra mijëra shqiptarë të vendosur në Greqi, Itali, Angli, Amerikë dhe në Gjermani dhe jemi përpjekur që të ofrojmë libra shkollorë të gjuhës, letërsisë, gjeografisë, të asaj që mund të quhet kulturë amtare, në mënyrë që të ruhet dhe të zhvillohet identiteti i tyre shqiptar, sepse në kushtet e sotme, në kushtet e një kulture globale, me mjetet e informimit masiv është shumë më e lehtë sesa ka qenë 500 vjet përpara që ky identitet të bjerrë. Ka qenë një përpjekje, mund të bëhej edhe më shumë, situatat nuk janë dhe aq të favorshme, por gjithsesi, ka nisma të mira që na gëzojnë dhe na inkurajojnë nëpër vendet që përmenda. Diçka që kemi bërë për herë të parë në korrik të këtij viti, ka qenë seminari i mësuesve të diasporës nga shumë vende të Evropës, të cilët u mblodhën në Durrës për të bërë një trajnim specifik për mënyrën sesi mund të kultivohet shqipja dhe kultura amtare te fëmijët e emigrantëve. Por duhet të them që objekti i punës sonë nuk kanë qenë diasporat e hershme, si arbëreshët e Italisë, arvanitasit e Greqisë apo si rasti shumë interesant, si historikisht, ashtu dhe gjuhësisht, i shqiptarëve të Odesës. Për këtë duhet të mendoj një qasje të veçantë që nuk mund të jetë identike me fëmijët e atyre që janë larguar nga Shqipëria 5 apo 15 vjet më parë.

Në parim, dërgimi i mësuesve të gjuhës shqipe është i mundshëm, por duhet parashikuar në një fond të veçantë. Ne kemi bashkëpunuar me Ministrinë e Jashtme, e cila ka përgjegjësinë për koordinimin e këtyre gjërave dhe shpesh si Ministri e Arsimit kemi dërguar abetare dhe libra të tjerë sipas kërkesës të shkollave të ndryshme në Greqi, Angli dhe vende të tjera. Është një mundësi që të gjejmë mësues të trajnuar dhe të specializuar që të shkojë atje. Është mundësi më e mirë që një mësues i asaj shqipeje te shqiptarët në Odesë, të mund të vijë të trajnohet këtu për të dhënë orë të lira atje. Këto janë aranzhime që ndryshojnë nga vendi në vend, në varësi me mundësitë që ofron çdo shtet e që nuk janë të njëjta. Këto janë gjëra që duhen parë me ambasadën tonë dhe Konsullin e Nderit që ka bërë këtë punë shumë të mirë, në mënyrë që t‘i japim zgjidhje dhe të plotësojmë një kërkesë relativisht të thjeshtë që na vjen nga shqiptarët e Ukrainës.


Flamur Gashi, drejtor i Institutit të Diasporës në Ministrinë e Jashtme

Qendër e Kulturës Shqiptare në Ukrainë


Mendojmë që do të mbahet Festivali Folklorik vitin e ardhshëm dhe si Institut i Diasporës kemi planifikuar të ndajmë një buxhet të caktuar për të ftuar në Festivalin e Gjirokastrës shqiptarët e Ukrainës dhe mund të them me bindje që vitin e ardhshëm në Gjirokastër do të ketë shqiptarë të Ukrainës. Ky është një premtim publik që bëhet nga Ministria e Punëve të Jashtme në Republikën e Shqipërisë që shqiptarët e Ukrainës të jenë pjesëmarrës në këtë festival. Gjithashtu, shumë shpejt, së bashku me Dhomën e Tregtisë së Tiranës me kryetar Gjok Uldedaj kemi biseduar të organizojmë një grup artistik nga Shqipëria që ta dërgojmë në Karakurt të Ukrainës. Pra, po vazhdojnë hapat e mirë që z. Rira dhe z. Gjoka kanë nisur para dy-tri vitesh. Pas dy ditësh do të shkoj në Odesa, Karakurt për të bërë parapërgatitjen e hapjes së Qendrës Kulturore shqiptare në Ukrainë. Qeveria shqiptare ka planifikuar që, brenda vitit 2008 të hapë tri qendra kulturore, veçanërisht aty ku ka shumë shqiptarë. Do të hapim në Romë, në Athinë dhe në Londër, por është një eksperiment pozitiv ky që po ndodh në Ukrainë, që po hapet para këtyre tri qendrave, një iniciativë kjo e qeverisë shqiptare në bashkëpunim me biznesin shqiptar. Do të jenë edhe biznesmenë nga Shqipëria dhe Kosova, të cilët do të vijnë të shohin vendin ku do të hapet kjo qendër e kulturës shqiptare dhe për të biseduar për terma konkretë në funksionimin e kësaj qendre.


Poezi kushtuar fshatit Karakurt

ne‘ stepat e gjelber te Buxhakut,

Ku nje lum i gjelber, Prul,

Prane‘ gryke‘s se‘ varfe‘r te‘ perroit,

Ndodhet i panjohuri katund,

Me familje, shqiptare‘t, bullgare‘t, gagauze‘t ke‘tu,

ne‘ ege‘rsi te‘ pakujdesshme kane‘ jetu,

Duke ruajtur zakonet prinde‘rore,

Duke u ushqyer me ate‘ qe‘ prodhojne‘ vete‘,

Pa vrare‘ mendjen pe‘r ate‘,

Se fuqite‘ e me‘dha krijojne‘ robe‘r,

Dhe drejtojne‘ ege‘rsisht fatet e tyre.

A.S Pushkin

1828

G.Shqip

  • Postime: 27120
  • Gjinia: Mashkull
Berni
#2 ne: 10-12-2007, 10:35:07
Video nga Emisioni Shqip i Rudina Xhunges per Shqiptaret e Ukraines.



  • Postime: 13
Nushe Osaj
#3 ne: 10-12-2007, 10:50:25
Shum Shqipetar banojn ne Vede te ndryshme dhe me kalimin e kohes ja mbetur te gjith aty ku ja vedosur.

  • Postime: 22599
  • Gjinia: Mashkull
M A X
#4 ne: 06-06-2019, 00:23:20
Nxënesit Shqiptarë të Ukrainës kërkojnë ndihmë financiare që të vizitojnë Tokën e stërgjyshërve të tyre qe u larguan para 300 vjetësh nga Shqipëria
 


Unë jam Tetiana Siupiur ( Mirabelle Supure) dhe kam lindur në jug të Ukrainës. Prindërit e mi janë nga një fshat që quhet Karakurt ku jetojnë shqiptarët e Ukrainës. Ky fshat ke më shumë se sa 200 vjet që është i banuar. Dhe për mrekulli banorët e Karakurtit vazhdojnë të mbajnë gjallë gjuhën shqiptare dhe traditat shqiptare. Jam rritur më shpirtin shqiptar, gjë që më ka përgatit mirë të dal në jetë. Më ka rritur të jem njëri me kulturë. Udhëtimi im i parë te vendi i parardhësve të mi ka qenë në vitin 2007. Kam ndier një lidhje të fortë me shqiptarët dhe shqipërinë. Jam ndier që i kam kuptuar dhe që më kanë kuptuar. Edhe pas 200 vjetësh flasim të njëjtën gjuhë. Kur isha në Shqipëri, kam menduar që të rinjt e tjerë nga komuniteti shqiptar në Ukrainë duhet të kenë mundësi për të parë këtë vend. Fëmijët në shkollën e Karakurtit mësojnë shqipen bashkohore. Një herë në vit, mësuesja e tyre e gjuhës shqipes, Natalia Kircheva, shkon në Universitetin e Tiranës për të mësuar shqipen bashkohore. Pastaj ajo kthehet në Karakurt për të mësuar fëmijët.

Të dashur miqtë, kudo që të ndodheni, Karakurt 200 Vjetori i Ekzistencës së Shqiptarëve në Ukrainë, ne kemi një projekt për të realizuar së bashku! Duam të çojmë një grup fëmijësh shqiptarë nga Ukraina në Shqipëri për një pushim veror. Këta fëmijë mësojnë gjuhën shqiptare dhe historinë e Shqipërisë, but asnjëherë nuk kanë shkelur token shqiptare.

Ju lutemi të ndihmoni këta fëmijë që ëndrra e tyre të shkojnë në Shqipëri të bëhet realitet. Të gjitha fondet që mblidhen do të jenë në disponim të komunitetit shqiptar në Ukrainë që të financohet udhëtimi i fëmijëve në Shqipëri. Udhëtimi planifikohet të zgjatet 12 ditë (2 qershor – 13 qershor). Do të fillojë në datën 2 qershor me nisjen nga fshati i Karakurtit për në Shkup. Pas një nate që do kalojnë në Shkup, do të vazhdojnë për në Tiranë, duke kaluar nga Qafe Thane. Në Tiranë do të kalojnë një ditë e një natë dhe pastaj do të nisen për në Krujë për të parë kalanë e Skenderbeut. Nga Kruja do nisen për në Berat, ku do të rrinë për një natë. Pas Beratit do të shkojnë në Fier-Apolloni dhe Vlorë. Ditët e fundit do të kalojnë në plazhin e Orikumit ose të Vlorës. Gjithsej kemi 16 udhëtues, 12 fëmijë dhe 4 kujdestarë. Gjatë udhëtimit do të postojmë foto këtu në Facebook. Urojmë të bëhet realitet ky plani ynë. Ju falendërojmë paraprakisht për ndihmën tuaj

https://www.justgiving.com/crowdfunding/mirabelle-supure?fbclid=IwAR2hZJ8rRIGpcSUeAqazmGvfs_EoW-dlpJOkV1Y_in3T-4PSVROg_UNRLgQ

http://dardaniasacra.njekomb.com/?p=93516